Bölge kavramı ve bölge türleri

2. dönem MEB temaları (4)

4. Ünite: Beşerî Sistemler ve Süreçler
5. Ünite: Ekonomik Faaliyetler ve Etkileri
6. Ünite: Afetler ve Sürdürülebilir Çevre
7. Ünite: Bölgeler, Ülkeler ve Küresel Bağlantılar bu kit

Bölge, belirli özellikleri bakımından çevresinden ayrılan ve kendi içinde benzerlik gösteren alandır. Bölgeler doğal (iklim, bitki örtüsü), beşerî (nüfus, kültür) ve ekonomik (tarım, sanayi) ölçütlere göre belirlenebilir. Ölçüt değişince bölge sınırları da değişir.

1Bölge nedir?

Bölgeler belirli bir özelliğe göre benzeşen alanlardır; sınırları kesin çizgilerle değil, geçiş alanlarıyla ayrılır. Bir yer farklı ölçütlere göre farklı bölgelere dahil olabilir.

2Bölge türleri

Doğal bölgeler iklim, bitki örtüsü veya yer şekline göre belirlenir (Akdeniz iklim bölgesi). Beşerî bölgeler nüfus, dil, din ya da kültüre göre belirlenir. Ekonomik bölgeler tarım, sanayi gibi faaliyetlere göre belirlenir (fındık tarımı bölgesi).

3Türkiye'nin bölgeleri

Türkiye yedi coğrafi bölgeye ve bunların bölümlerine ayrılır. Planlama için İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflandırması (İBBS) kullanılır; Sakarya, Kocaeli, Düzce, Bolu ve Yalova ile TR42 Doğu Marmara bölgesindedir.

Çözümlü örnek

Türkiye 1941'de Birinci Coğrafya Kongresi'nde iklim, yer şekilleri ve bitki örtüsü gibi ölçütlere göre yedi coğrafi bölgeye ayrıldı. Sakarya, Marmara Bölgesi'nin Çatalca-Kocaeli Bölümü'nde yer alır.

Baykuşun ipucu: Bölge sorularında önce “hangi ölçüt?” sorusunu sor; ölçüt bölgenin sınırını belirler.

Kaynak

Coğrafya Dersi 9.Sınıf Ders Kitabı

7. Ünite: Bölgeler, Ülkeler ve Küresel Bağlantılar

Kitap sayfası

MEB ders kitabı ve öğretim programı temel alınarak PAM Akademi tarafından özgün olarak hazırlandı. Sakarya'nın 16 ilçesindeki öğrencilere ücretsizdir.

9. sınıf Coğrafya — diğer temalar

Diğer sınıflar: 10. sınıf Coğrafya · 11. sınıf Coğrafya

Soruları puanlı çöz, yanlışların tekrar kutusuna düşsün, açık uçlu cevabını cevap anahtarıyla karşılaştır.

Bu kiti etkileşimli çöz

OYSS

Yazılı provası: İlçeleri gruplamak

Bir proje ödevinde öğrencilerden Sakarya'nın ilçelerini bir ölçüte göre gruplandırmaları isteniyor. Bir grup “kıyı ilçeleri – iç ilçeler”, diğeri “sanayisi gelişmiş – tarımı ağır basan ilçeler” biçiminde gruplandırma yaptı.

1. İki grubun kullandığı ölçütleri belirle ve hangi bölge türünü oluşturduklarını yaz. 2 puan

Puanlama anahtarı

2 puan: İlk grubun konum/doğal ölçüt kullanıp doğal bölge, ikinci grubun ekonomik faaliyet ölçütüyle ekonomik bölge oluşturduğunu yazmak. 1 puan: Bir grubu doğru açıklamak. 0 puan: Yanlış ya da boş.

2. Aynı ilçenin iki gruplamada farklı yerlerde olmasının bölge kavramı açısından anlamını açıkla. 2 puan

Puanlama anahtarı

2 puan: Bölgelerin seçilen ölçüte göre belirlendiğini, bu yüzden aynı yerin farklı ölçütlere göre farklı bölgelere girebileceğini açıklamak. 1 puan: Farklılığı belirtip ölçütle ilişkilendirmemek. 0 puan: Yanlış ya da boş.

Cevabını yazıp cevap anahtarıyla karşılaştırmak için kiti etkileşimli aç.

Alıştırma soruları

Kolay 2 soru

Türkiye kaç coğrafi bölgeye ayrılmıştır?
1. 8
2. 7
3. 5
4. 6
Cevabı göster
Doğru cevap: B) 7
1941 Coğrafya Kongresi'nde 7 bölge belirlendi.
Bir alanın iklim özelliklerine göre belirlenen bölge türü hangisidir?
1. Doğal bölge
2. Beşerî bölge
3. Ekonomik bölge
4. İdari bölge
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Doğal bölge
İklim doğal bir ölçüttür.

Orta 2 soru

Sakarya hangi coğrafi bölgededir?
1. Karadeniz
2. İç Anadolu
3. Ege
4. Marmara
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Marmara
Sakarya, Marmara Bölgesi'nin doğusundadır.
Bölge sınırları için hangisi doğrudur?
1. Hiç değişmez
2. Yalnızca il sınırlarıdır
3. Genellikle kesin çizgi yerine geçiş alanlarıyla ayrılır
4. Her ölçüte göre aynıdır
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Genellikle kesin çizgi yerine geçiş alanlarıyla ayrılır
Özellikler yavaş yavaş değişir.

Zor 2 soru

Bir ilin hem “fındık tarımı bölgesi” hem “otomotiv sanayi bölgesi” içinde yer alması neyi gösterir?
1. Tarım ve sanayinin aynı şey olduğunu
2. Bölgelerin seçilen ölçüte göre değiştiğini
3. İlin iki ayrı coğrafi bölgede olduğunu
4. Bölge kavramının yanlış olduğunu
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Bölgelerin seçilen ölçüte göre değiştiğini
Farklı ölçütler farklı bölgeler oluşturur.
Sakarya'nın TR42 bölgesinde yer alması hangi amaca hizmet eder?
1. Bölgesel planlama ve istatistik karşılaştırma
2. İklim tahmini
3. Coğrafi bölge sınırı çizme
4. Askerî savunma
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Bölgesel planlama ve istatistik karşılaştırma
İBBS kalkınma ve istatistik içindir.