COĞ.9.2.2Türkiye'nin coğrafi konumu 1. Dönem 1. Yazılı, 1. Dönem 2. YazılıCOĞ.9.2.3Mekânsal bilgi teknolojilerinin bileşenleri 1. Dönem 1. Yazılı, 1. Dönem 2. Yazılı
1. dönem MEB temaları (3)
Türkiye yaklaşık 36°–42° kuzey enlemleri ve 26°–45° doğu boylamları arasında yer alır (mutlak konum). Asya ile Avrupa arasında köprü olması, üç tarafının denizlerle çevrili olması ve boğazlara sahip olması göreceli konumunun özellikleridir. Mekânsal bilgi teknolojileri (MBT) donanım, yazılım, veri, insan ve yöntem bileşenleriyle konum verilerini toplar ve yorumlar.
1Mutlak konum ve sonuçları
Türkiye'nin kuzey yarım kürede ve orta kuşakta bulunması mevsimlerin belirgin olmasını, güneyden kuzeye sıcaklığın genel olarak azalmasını sağlar. Doğu ile batı arasındaki 19 boylam farkı nedeniyle yerel saat farkı 76 dakikadır.
2Göreceli konum
Türkiye Asya ile Avrupa arasında köprüdür; üç tarafı denizlerle çevrilidir. İstanbul ve Çanakkale boğazları stratejik öneme sahiptir. Enerji nakil hatları ve ulaşım koridorları üzerindedir; farklı kültürlerin buluşma noktasıdır.
3Mekânsal bilgi teknolojileri
MBT'nin bileşenleri donanım (bilgisayar, GPS alıcısı), yazılım (CBS programları), veri (konum ve öz nitelik), insan (kullanıcı, uzman) ve yöntemdir. GPS konum belirler, uzaktan algılama uydu görüntüsü sağlar, CBS verileri katmanlar hâlinde birleştirip analiz eder.
Çözümlü örnek
Türkiye'nin kuzey yarım kürede ve orta kuşakta olması dört mevsimin belirgin yaşanmasına yol açar (mutlak konumun sonucu). Boğazlar sayesinde Karadeniz ile Akdeniz arasındaki deniz ticaretinin geçiş yolu üzerinde olması ise göreceli konumunun sonucudur.
Baykuşun ipucu: Mutlak konum = enlem-boylam ve onun doğal sonuçları; göreceli konum = komşular, denizler, yollar gibi çevreye göre konum.
Kaynak
2. Ünite: Mekânsal Bilgi Teknolojileri
MEB ders kitabı ve öğretim programı temel alınarak PAM Akademi tarafından özgün olarak hazırlandı. Sakarya'nın 16 ilçesindeki öğrencilere ücretsizdir.
9. sınıf Coğrafya — diğer temalar
- 1. dönem · Coğrafi bakış: doğa ve insan
- 1. dönem · Harita bilgisi: ölçek, koordinat ve izohips
- 1. dönem · Atmosfer ve iklim elemanları
- 1. dönem · İklim türleri ve iklim değişikliği
- 2. dönem · Beşerî sistemler: nüfus ve dağılışı
- 2. dönem · Doğal kaynaklar ve ekonomik faaliyetler
- 2. dönem · Afetler ve afet bilinci
- 2. dönem · Bölge kavramı ve bölge türleri
Diğer sınıflar: 10. sınıf Coğrafya · 11. sınıf Coğrafya