Afetler ve afet bilinci

2. dönem MEB temaları (4)

4. Ünite: Beşerî Sistemler ve Süreçler
5. Ünite: Ekonomik Faaliyetler ve Etkileri
6. Ünite: Afetler ve Sürdürülebilir Çevre bu kit
7. Ünite: Bölgeler, Ülkeler ve Küresel Bağlantılar

Afet, insan yaşamını, ekonomik ve sosyal düzeni bozan, toplumun baş etme kapasitesini aşan olaydır. Deprem, sel, heyelan, çığ ve orman yangını gibi doğal olaylar afete dönüşebilir. Bilinçli planlama ve hazırlık afet zararlarını azaltır.

1Afet türleri

Jeolojik kökenli afetler deprem, volkanizma ve heyelandır. Meteorolojik kökenliler sel, kuraklık, fırtına ve çığdır. Biyolojik kökenliler salgın hastalıklardır. Bazı afetler (orman yangını, sel) insan etkinlikleriyle tetiklenebilir.

2Türkiye'de afet riski

Türkiye aktif fay hatları nedeniyle deprem kuşağındadır. Karadeniz'de yağış ve eğim nedeniyle sel ve heyelan, Akdeniz ve Ege'de sıcak-kurak yazlar nedeniyle orman yangını, Doğu Anadolu'da çığ riski yüksektir.

3Afet bilinci

Afet öncesi hazırlık (afet çantası, aile afet planı, sabitleme), afet anında doğru davranış (çök-kapan-tutun) ve afet sonrası iyileşme süreçleri afet yönetimini oluşturur. AFAD Türkiye'de afet yönetiminden sorumlu kurumdur.

Çözümlü örnek

Sakarya, Kuzey Anadolu Fay Hattı üzerindedir; 17 Ağustos 1999 depremi ilde büyük kayıplara yol açtı. Depremin kendisi doğal bir olaydır; zemin etüdü yapılmayan ve dayanıksız yapılar olayın afete dönüşmesinde etkili oldu.

Baykuşun ipucu: “Doğal olay” ile “afet”i karıştırma: insanın etkilenmediği bir deprem afet değildir.

Kaynak

Coğrafya Dersi 9.Sınıf Ders Kitabı

6. Ünite: Afetler ve Sürdürülebilir Çevre

Kitap sayfası

MEB ders kitabı ve öğretim programı temel alınarak PAM Akademi tarafından özgün olarak hazırlandı. Sakarya'nın 16 ilçesindeki öğrencilere ücretsizdir.

9. sınıf Coğrafya — diğer temalar

Diğer sınıflar: 10. sınıf Coğrafya · 11. sınıf Coğrafya

Soruları puanlı çöz, yanlışların tekrar kutusuna düşsün, açık uçlu cevabını cevap anahtarıyla karşılaştır.

Bu kiti etkileşimli çöz

OYSS

Yazılı provası: Okul afet tatbikatı

Sakarya'daki bir lisede deprem tatbikatı yapılacak. Okul binası üç katlı; sınıflarda dolaplar duvara sabitlenmemiş, toplanma alanı okul bahçesi olarak belirlenmiş.

1. Tatbikattan önce okulda alınması gereken iki önlemi gerekçesiyle yaz. 2 puan

Puanlama anahtarı

2 puan: Dolapların duvara sabitlenmesi, tahliye yollarının açık tutulması, afet çantası, görev dağılımı gibi iki doğru önlemi gerekçeleriyle yazmak. 1 puan: Bir doğru önlem yazmak ya da gerekçesiz iki önlem yazmak. 0 puan: Yanlış ya da boş.

2. Sakarya'nın deprem riskinin yüksek olmasının coğrafi nedenini açıkla. 2 puan

Puanlama anahtarı

2 puan: İlin aktif Kuzey Anadolu Fay Hattı üzerinde bulunduğunu, levha hareketleri nedeniyle fayın enerji biriktirip depremler ürettiğini açıklamak. 1 puan: Fay hattını söyleyip açıklamamak. 0 puan: Yanlış ya da boş.

Cevabını yazıp cevap anahtarıyla karşılaştırmak için kiti etkileşimli aç.

Alıştırma soruları

Kolay 2 soru

Türkiye'de afet yönetiminden sorumlu kurum hangisidir?
1. AFAD
2. TÜİK
3. MGM
4. DSİ
Cevabı göster
Doğru cevap: A) AFAD
Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı.
Deprem anında önerilen davranış hangisidir?
1. Hemen asansöre binmek
2. Balkondan atlamak
3. Merdivenlere koşmak
4. Çök-kapan-tutun
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Çök-kapan-tutun
Sabit bir eşyanın yanında çökülür.

Orta 2 soru

Hangisi meteorolojik kökenli bir afettir?
1. Volkanizma
2. Tsunami
3. Sel
4. Deprem
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Sel
Sel aşırı yağışla oluşur.
Karadeniz Bölgesi'nde heyelanın sık görülmesinin başlıca nedeni hangisidir?
1. Düz ovalar
2. Fazla yağış ve eğimli arazi
3. Volkanik dağlar
4. Kurak iklim
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Fazla yağış ve eğimli arazi
Su doygun toprak eğimli yamaçta kayar.

Zor 2 soru

Aynı büyüklükteki bir depremin bir şehirde büyük, diğerinde az hasara yol açmasının en önemli nedeni hangisi olabilir?
1. Zemin özellikleri ve yapı kalitesindeki farklar
2. Depremin farklı saatte olması
3. Şehirlerin farklı adı
4. Mevsim farkı
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Zemin özellikleri ve yapı kalitesindeki farklar
Zemin ve yapı kalitesi zararı belirler.
“Doğal olay ile afet farklı kavramlardır.” görüşünü en iyi destekleyen örnek hangisidir?
1. Her deprem afettir
2. Sel her zaman afettir
3. Afetler önlenemez
4. Issız bir bölgede olan deprem can ve mal kaybına yol açmadığı için afet sayılmaz
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Issız bir bölgede olan deprem can ve mal kaybına yol açmadığı için afet sayılmaz
Afet, toplumun etkilenmesiyle tanımlanır.