2. dönem MEB temaları (5) 5. Ünite: Ahlak Felsefesi bu kit 6. Ünite: Estetik ve Sanat Felsefesi 7. Ünite: Siyaset Felsefesi 8. Ünite: Din Felsefesi 9. Ünite: Bilim Felsefesi Ahlak felsefesi “İyi ve doğru eylem nedir?” sorusunu inceler. Özgürce seçim yapan kişi seçiminin sonuçlarından sorumludur. Erdem etiği, ödev etiği ve faydacılık bu soruya farklı yanıtlar verir.
1 Ahlak felsefesinin konusuAhlak felsefesi (etik) iyi-kötü, doğru-yanlış gibi kavramları ve eylemlerin ahlaki değerini sorgular. Ahlak kuralları vicdana ve toplumsal onaya dayanır; hukuk kuralları ise devletin yaptırımıyla desteklenir. Yasal olan her şey ahlaki olmayabilir.
2 Temel kavramlarİyi, eylemin yöneldiği değerdir. Özgürlük, kişinin dış zorlama olmadan seçim yapabilmesidir. Sorumluluk, özgürce yapılan seçimin sonuçlarını üstlenmektir. Vicdan ise insanın kendi davranışını iyi ya da kötü diye değerlendiren iç sesidir.
3 Ahlak yaklaşımlarıAristoteles'in erdem etiğine göre erdem iki aşırı uç arasındaki ortadır: cesaret, korkaklık ile atılganlık arasındadır. Kant'ın ödev etiğine göre eylem, herkes için geçerli olabilecek bir ilkeye göre yapılmalıdır. Mill'in faydacılığına göre doğru eylem en çok kişiye en çok mutluluk sağlayandır.
Çözümlü örnek Kantine giden bir öğrenciye fazla para üstü verilir. Faydacı yaklaşım sonuçlara (kim zarar görür?), ödev etiği ilkeye (dürüstlük herkes için geçerli bir kural mı?) bakarak değerlendirir.
Baykuşun ipucu: Ahlak sorularında önce yaklaşımı belirle: sonuca mı, kurala (ödeve) mı, karaktere (erdeme) mi bakılıyor?
Kaynak Felsefe Dersi 10.Sınıf Ders Kitabı 5. Ünite: Ahlak Felsefesi
MEB ders kitabı ve öğretim programı temel alınarak PAM Akademi tarafından özgün olarak hazırlandı. Sakarya'nın 16 ilçesindeki öğrencilere ücretsizdir.
10. sınıf Felsefe — diğer temalar
Diğer sınıflar: 11. sınıf Felsefe
Soruları puanlı çöz, yanlışların tekrar kutusuna düşsün, açık uçlu cevabını cevap anahtarıyla karşılaştır.
Bu kiti etkileşimli çöz OYSS
Yazılı provası: Fazla para üstü
Kantinden alışveriş yapan bir öğrenciye görevli yanlışlıkla 50 lira fazla para üstü veriyor. Öğrenci durumu fark ediyor; başka kimse fark etmemiş.
1. Bu durumu faydacı yaklaşım ve ödev etiği açısından ayrı ayrı değerlendir. 2 puan
Puanlama anahtarı 2 puan: Faydacı yaklaşımın sonuçlara (kantin görevlisinin zararı, güven ortamı) bakarak parayı iade etmeyi doğru bulacağını; ödev etiğinin ise dürüstlüğü herkes için geçerli bir ilke saydığı için iadeyi kişinin ödevi olarak göreceğini açıklamak. 1 puan: yalnızca bir yaklaşımı doğru açıklamak. 0 puan: yanlış.
2. Öğrencinin durumunu özgürlük ve sorumluluk kavramlarıyla değerlendir. 2 puan
Puanlama anahtarı 2 puan: Öğrencinin parayı iade edip etmemekte özgür olduğunu, ama bu seçimin sonuçlarından (başkasının hakkı, güven) sorumlu olduğunu açıklamak. 1 puan: kavramlardan yalnızca birini kullanmak. 0 puan: yanlış.
Cevabını yazıp cevap anahtarıyla karşılaştırmak için kiti etkileşimli aç.
Alıştırma soruları
Kolay 3 soruAhlak felsefesinin temel sorusu hangisidir?
Evren nasıl oluştu? Bilgi nedir? Güzel nedir? İyi ve doğru eylem nedir? Cevabı göster Doğru cevap: D) İyi ve doğru eylem nedir?
Diğer sorular varlık, bilgi ve sanat felsefesine aittir.
Davranışlarımızı iyi ya da kötü diye değerlendiren iç sese ne denir?
Refleks Alışkanlık Vicdan Sezgi Cevabı göster Doğru cevap: C) Vicdan
Vicdan ahlaki öz denetimin kaynağıdır.
“En çok sayıda insana en çok mutluluk” ilkesi hangi yaklaşıma aittir?
Kuşkuculuk Faydacılık Ödev etiği Erdem etiği Cevabı göster Doğru cevap: B) Faydacılık
J. S. Mill'in faydacılığı eylemi sonuçlarına göre değerlendirir.
Orta 3 soruKant'a göre bir eylemin ahlaki olması için ne gerekir?
Herkes için geçerli olabilecek bir ilkeye (ödeve) göre yapılması Sonucunda mutluluk getirmesi Çoğunluğun onaylaması Yasaya uygun olması Cevabı göster Doğru cevap: A) Herkes için geçerli olabilecek bir ilkeye (ödeve) göre yapılması
Kant'ta ölçüt sonuç değil, eylemin dayandığı ilkedir.
Özgürlük ile sorumluluk arasındaki ilişki için doğru ifade hangisidir?
Özgür olan sorumlu değildir Sorumluluk özgürlüğü ortadan kaldırır İkisi arasında ilişki yoktur Özgürce seçim yapabilen kişi seçiminin sonuçlarından sorumludur Cevabı göster Doğru cevap: D) Özgürce seçim yapabilen kişi seçiminin sonuçlarından sorumludur
Zorla yaptırılan eylemde sorumluluk azalır.
Aristoteles'e göre erdem nedir?
Haz peşinde koşmak Çoğunluğa uymak İki aşırı uç arasındaki orta; örneğin cesaret korkaklık ile atılganlık arasındadır Kurallara körü körüne uymak Cevabı göster Doğru cevap: C) İki aşırı uç arasındaki orta; örneğin cesaret korkaklık ile atılganlık arasındadır
Erdem, alışkanlıkla kazanılan ölçülü bir karakter hâlidir.
Zor 3 soruBir öğrenci arkadaşının kopya çektiğini görüyor. Kant'çı bir yaklaşım bu durumda neyi savunur?
Çoğunluğa uymayı Dürüstlüğü herkes için geçerli bir ilke olarak görüp ona göre davranmayı Yalnızca sonuçlara bakmayı Duygusuna göre karar vermeyi Cevabı göster Doğru cevap: B) Dürüstlüğü herkes için geçerli bir ilke olarak görüp ona göre davranmayı
Ödev etiği eylemin sonucundan çok dayandığı ilkenin evrenselliğine bakar.
Faydacılığa yöneltilen önemli bir eleştiri hangisidir?
Çoğunluğun mutluluğu uğruna azınlığın haklarını göz ardı edebilmesi Sonuçlara hiç bakmaması Mutluluğu reddetmesi Kurallara aşırı bağlı olması Cevabı göster Doğru cevap: A) Çoğunluğun mutluluğu uğruna azınlığın haklarını göz ardı edebilmesi
Sonuç hesabı bireyin haklarını ikinci plana itebilir.
Ahlak ile hukuk arasındaki fark için doğru ifade hangisidir?
İkisi tamamen aynıdır Ahlak yazılı, hukuk yazısızdır Hukuk yalnızca kişiseldir Hukuk kuralları devlet yaptırımına, ahlak kuralları vicdan ve toplumsal onaya dayanır Cevabı göster Doğru cevap: D) Hukuk kuralları devlet yaptırımına, ahlak kuralları vicdan ve toplumsal onaya dayanır
Ahlaki kurallar çoğu zaman yazılı değildir ama toplumda güçlü bir etkiye sahiptir.
