Varlık felsefesi (ontoloji) “Varlık var mıdır, varsa ne türden bir şeydir?” sorularını inceler. Bazı filozoflar varlığı madde (materyalizm), bazıları düşünce ya da idea (idealizm), bazıları ise hem madde hem ruh (düalizm) olarak açıklar.
1Varlığın varlığı sorunu
Gorgias “Hiçbir şey yoktur; olsaydı bile bilinemezdi; bilinseydi bile başkasına aktarılamazdı.” diyerek varlığı reddeder (nihilizm). Filozofların çoğu varlığın var olduğunu kabul edip onun ne olduğunu tartışır.
2Varlığın türü
Materyalistler (Demokritos) varlığı madde olarak, idealistler (Platon, Hegel) idea ya da tin olarak açıklar. Düalizm (Descartes) varlığın düşünen ruh ve yer kaplayan maddeden oluştuğunu savunur.
3Oluş ve değişim
Herakleitos “Aynı ırmakta iki kez yıkanılmaz.” diyerek her şeyin sürekli değiştiğini (oluş) savunur. Parmenides ise değişimin bir görünüş olduğunu, gerçek varlığın değişmez olduğunu ileri sürer.
Çözümlü örnek
Platon'a göre gördüğümüz atlar değişir ve yok olur; ama “at”ın ideası değişmez ve gerçek varlıktır. Demokritos ise her şeyin bölünemez atomlardan oluştuğunu, gerçek varlığın madde olduğunu savunur.
Baykuşun ipucu: Varlık sorularında filozofun “gerçek olan nedir?” sorusuna verdiği yanıta bak: madde mi, idea mı, ikisi mi?
