Şehirleşme, kırsal alanlardan şehirlere nüfus göçü ve şehir nüfusunun toplam nüfus içindeki payının artmasıdır. Sanayileşme, iş olanakları ve hizmetlere erişim şehirleşmeyi hızlandırır. Şehirler sanayi, ticaret, liman, turizm, yönetim gibi farklı fonksiyonlar üstlenir.
1Şehirleşmenin nedenleri
İtici etkenler (kırsalda iş azlığı, tarımda makineleşme) ve çekici etkenler (sanayi, eğitim, sağlık, iş olanakları) şehirlere göçü hızlandırır. Ulaşımın gelişmesi de göçü kolaylaştırır.
2Şehirleşmenin sorunları
Hızlı ve plansız şehirleşme gecekondulaşma, trafik, çevre kirliliği, altyapı yetersizliği ve yeşil alan kaybına yol açar. Afet riskli alanlarda yapılaşma ayrıca güvenlik sorunu oluşturur.
3Şehir fonksiyonları
Sanayi şehirleri (Kocaeli), liman şehirleri (Mersin), turizm şehirleri (Antalya), yönetim şehirleri (Ankara), dinî şehirler, eğitim şehirleri gibi ayrımlar şehrin ağırlıklı işlevine göre yapılır. Büyük şehirler çok fonksiyonludur.
4Yerleşmelerin mekânsal organizasyonu ve etki alanı
Yerleşmeler sundukları hizmetlere göre köy, kasaba, şehir ve metropol gibi bir hiyerarşi oluşturur. Üst kademedeki yerleşmeler daha fazla ve özel hizmet (üniversite, büyük hastane, havalimanı) sunar ve daha geniş bir etki alanına sahiptir. Bir yerleşmenin etki alanı ulaşım olanakları geliştikçe genişler; çevresindeki yerleşmeler eğitim, sağlık ve alışveriş için ona bağlanır.
Çözümlü örnek
Türkiye'de 1950'de nüfusun yaklaşık dörtte biri şehirlerde yaşarken bugün büyük çoğunluğu şehirlerde yaşamaktadır. Adapazarı sanayi ve ticaret, Sapanca turizm, Karasu ise liman ve turizm fonksiyonlarıyla öne çıkar.
Baykuşun ipucu: Şehrin fonksiyonunu bulmak için çalışanların çoğunluğunun hangi işte olduğuna bak.
