COĞ.11.3.1Yeryüzündeki su kaynakları 1. Dönem 1. YazılıCOĞ.11.3.2Türkiye'de su kaynaklarının etkileri 1. Dönem 1. Yazılı
1. dönem MEB temaları (5)
Yeryüzündeki suyun büyük bölümü okyanus ve denizlerdeki tuzlu sudur; tatlı suyun çoğu buzullarda ve yeraltında bulunur. Göller, akarsular ve yeraltı suları insan kullanımı için temel kaynaklardır. Türkiye'de su kaynakları tarım, enerji, şehirleşme ve komşu ülkelerle ilişkiler bakımından büyük önem taşır.
1Su kaynaklarının sınıflandırılması
Okyanus ve denizler yeryüzü sularının büyük bölümünü oluşturur. Tatlı suyun çoğu buzullarda, önemli bir kısmı yeraltında bulunur. Göller oluşumlarına göre tektonik (Tuz Gölü, Sapanca), volkanik (Nemrut), set (Van, heyelan set gölleri), karstik ve buzul gölleri olarak ayrılır. Akarsular rejimlerine göre düzenli ya da düzensizdir.
2Türkiye'de su kaynakları
Fırat ve Dicle en çok suyu olan akarsulardır; Kızılırmak en uzun akarsudur. Türkiye kişi başına düşen kullanılabilir su miktarı bakımından su stresi yaşayan ülkeler arasında sayılır. Suyun büyük bölümü tarımsal sulamada kullanılır.
3Suyun çevresel, ekonomik ve politik etkileri
Barajlar sulama, elektrik üretimi ve taşkın kontrolü sağlar (ör. GAP); ama ekosistemleri ve tarihî alanları etkileyebilir. Fırat ve Dicle gibi sınır aşan sular komşu ülkelerle iş birliğini gerektirir. Kuraklık ve kirlilik su güvenliğini tehdit eder; damla sulama ve atık su geri kazanımı çözümlerdendir.
Çözümlü örnek
Sapanca Gölü fay hattı boyunca oluşmuş bir tektonik göldür ve Sakarya ile Kocaeli'nin içme suyu kaynaklarındandır. Gölden aşırı su çekilmesi ve kirlilik, hem ekosistemi hem şehirlerin su güvenliğini tehdit eder.
Baykuşun ipucu: Su kaynağı sorularında suyun türünü (tuzlu-tatlı, yüzey-yeraltı) ve kullanım alanını (içme, tarım, enerji) birlikte düşün.
Kaynak
3. Ünite: Doğal Sistemler ve Süreçler
MEB ders kitabı ve öğretim programı temel alınarak PAM Akademi tarafından özgün olarak hazırlandı. Sakarya'nın 16 ilçesindeki öğrencilere ücretsizdir.
11. sınıf Coğrafya — diğer temalar
- 1. dönem · Coğrafi araştırma yöntemleri ve arazi çalışması
- 1. dönem · Web tabanlı CBS: katmanlar ve veri
- 2. dönem · Ekosistemler ve biyomlar
- 1. dönem · Şehirleşme ve şehirlerin fonksiyonları
- 2. dönem · Ekonomik faaliyetler: tarım, sanayi ve hizmet
- 1. dönem · Gıda güvencesi, sürdürülebilir tarım ve stratejik madenler
- 2. dönem · Çevre kirliliği ve çevre yönetimi
- 2. dönem · Küresel bağlantılar: ticaret ve uluslararası örgütler
Diğer sınıflar: 9. sınıf Coğrafya · 10. sınıf Coğrafya