MEB kazanımları COĞ.11.2.1 Web tabanlı CBS ile harita uygulamaları 1. Dönem 1. Yazılı 1. dönem MEB temaları (5) 1. Ünite: Coğrafyanın Doğası 2. Ünite: Mekânsal Bilgi Teknolojileri bu kit 3. Ünite: Doğal Sistemler ve Süreçler 4. Ünite: Beşerî Sistemler ve Süreçler 5. Ünite: Ekonomik Faaliyetler ve Etkileri Web tabanlı coğrafi bilgi sistemleri konuma bağlı verileri tarayıcıda incelemeyi, sorgulamayı ve paylaşmayı sağlar.
1 CBS tarayıcıya taşınıyorWeb tabanlı CBS, coğrafi verilere genel ağ üzerinden erişmeyi ve bunlarla işlem yapmayı sağlar. Kullanıcı tarayıcıdan bir istek gönderir; sunucu veriyi işler ve harita ya da sonuç olarak geri iletir. Böylece veri paylaşımı ve ortak çalışma kolaylaşır.
2 Katman ve öz nitelikOkul noktaları, yollar ve nüfus alanları farklı katmanlarda tutulabilir. Konumun yanında okulun adı veya kapasitesi gibi açıklayıcı bilgiler öz niteliktir. Bir haritaya bakarken yalnız sembolü değil, sembolün temsil ettiği bilgiyi de incele. Katmanlar birlikte sorgulanabilir.
3 Uygulamayı amaca göre değerlendirBir web CBS uygulamasını kullanım alanı, hedef kitle, veri girişi, lisans ve teknik bilgi ihtiyacı açısından karşılaştırabilirsin. Kolay erişilebilir olması verilerinin her zaman güncel olduğu anlamına gelmez. Kaynak ve tarih kontrolü yap; yorumunun kullandığın verilerin doğruluğuna bağlı olduğunu unut.
Çözümlü örnek Sakarya’da okula erişimi incelemek için okul, yol ve nüfus katmanlarını birlikte düşün. Okul noktası konum bilgisidir; okulun kapasitesi öz nitelik bilgisidir.
Baykuşun ipucu: Önce sorunun verdiği koşulları belirle. Sonucu seçtikten sonra doğru seçeneğin gerekçesini kendi cümlelerinle açıklamayı dene.
Kaynak Coğrafya Dersi 11.Sınıf Ders Kitabı 2. Ünite: Mekânsal Bilgi Teknolojileri · s. 33–46
MEB ders kitabı ve öğretim programı temel alınarak PAM Akademi tarafından özgün olarak hazırlandı. Sakarya'nın 16 ilçesindeki öğrencilere ücretsizdir.
11. sınıf Coğrafya — diğer temalar
Diğer sınıflar: 9. sınıf Coğrafya · 10. sınıf Coğrafya
Soruları puanlı çöz, yanlışların tekrar kutusuna düşsün, açık uçlu cevabını cevap anahtarıyla karşılaştır.
Bu kiti etkileşimli çöz OYSS
Yazılı provası: Okuldan hastaneye
Bir öğrenci, okulundan en yakın hastaneye ambulansla ulaşım süresini web tabanlı bir harita uygulamasıyla incelemek istiyor.
1. Öğrencinin bu analiz için kullanması gereken katmanları ve analiz türünü açıkla. 2 puan
Puanlama anahtarı 2 puan: Okul ve hastane konum katmanlarını, yol ağını kullanarak yol üzerinden mesafe/süre (erişim) analizi yapması gerektiğini açıklamak. 1 puan: katmanları ya da analizi eksik yazmak (örn. yalnızca kuş uçuşu ölçüm). 0 puan: yanlış.
2. Haritadaki verilerin güvenilirliğini değerlendirmek için iki kontrol öner. 2 puan
Puanlama anahtarı 2 puan: İki uygun kontrol (verinin kaynağı, güncelleme tarihi, ölçeği/yöntemi, başka bir kaynakla karşılaştırma) yazmak. 1 puan: yalnızca bir kontrol yazmak. 0 puan: yanlış.
Cevabını yazıp cevap anahtarıyla karşılaştırmak için kiti etkileşimli aç.
Alıştırma soruları
Kolay 6 soruWeb tabanlı CBS'nin temel avantajı hangisidir?
Verilerin hiç güncellenmemesi Verilere tarayıcı üzerinden erişip paylaşabilmek İnternet olmadan her zaman çalışması Konum bilgisi gerektirmemesi Cevabı göster Doğru cevap: B) Verilere tarayıcı üzerinden erişip paylaşabilmek
Web tabanlı CBS konumsal verileri tarayıcıda görüntüleme, sorgulama ve paylaşma imkânı verir.
Web tabanlı CBS'ye erişmek için temelde ne gerekir?
Teleskop İnternet bağlantısı ve tarayıcı Kâğıt harita Pusula Cevabı göster Doğru cevap: B) İnternet bağlantısı ve tarayıcı
Web CBS, verileri tarayıcı üzerinden sunar.
Haritadaki simgelerin anlamını gösteren bölüme ne denir?
Lejant Ölçek Başlık Kuzey oku Cevabı göster Doğru cevap: A) Lejant
Lejant, harita dilinin sözlüğüdür.
Web haritasında yakınlaştırma yapınca ne değişir?
Gösterilen alan büyür, ayrıntı artar Harita silinir Koordinatlar değişir Gösterilen alan küçülür, ayrıntı artar Cevabı göster Doğru cevap: D) Gösterilen alan küçülür, ayrıntı artar
Yakınlaştırmak daha dar bir alanı daha ayrıntılı gösterir.
Hangisi web tabanlı CBS kullanımına örnektir?
Duvara asılı fiziki harita Yerküre maketi Telefonda trafik yoğunluğunu gösteren harita uygulaması Kâğıt atlas Cevabı göster Doğru cevap: C) Telefonda trafik yoğunluğunu gösteren harita uygulaması
Canlı veriyi konumla birleştiren çevrim içi haritalar web CBS örneğidir.
Bir okulun adı, öğrenci sayısı ve kuruluş yılı CBS'de ne tür veridir?
Ölçek Öznitelik verisi Konum verisi Raster piksel Cevabı göster Doğru cevap: B) Öznitelik verisi
Konumun yanında saklanan tanımlayıcı bilgiler öznitelik verisidir.
Orta 6 soruWeb tabanlı CBS’de okul noktası ile okul kapasitesi hangi bilgi türlerini temsil eder?
Konum ve öz nitelik İkisi de yalnız renk bilgisidir. İkisi de yalnız ölçek bilgisidir. Kapasite bir koordinattır. Cevabı göster Doğru cevap: A) Konum ve öz nitelik
Okul noktası nerede bulunduğunu, kapasite ise o okula ilişkin açıklayıcı bir özelliği gösterir. Bu ikinci bilgi öz niteliktir.
Bir web CBS haritasıyla okul erişimi hakkında karar vermeden önce hangi kontrol en uygundur?
Yalnız haritanın renklerine bakmak Tarayıcıda açılan her veriyi kesin doğru kabul etmek Okul katmanı olmadan okul uzaklıklarını kesin hesaplamak Veri kaynağını, güncelleme tarihini ve kullanılan katmanları incelemek Cevabı göster Doğru cevap: D) Veri kaynağını, güncelleme tarihini ve kullanılan katmanları incelemek
Analizin güvenilirliği kullanılan verilerin kaynağına, güncelliğine ve amaca uygunluğuna bağlıdır. İnternette erişilebilir olması doğruluğu tek başına garanti etmez.
Web CBS'de katmanları açıp kapatmak ne sağlar?
İlgilenilen verileri seçerek görüntüleme ve karşılaştırma Haritayı yazdırma İnterneti kapatma Koordinatları silme Cevabı göster Doğru cevap: A) İlgilenilen verileri seçerek görüntüleme ve karşılaştırma
Kullanıcı yalnızca ihtiyacı olan katmanları göstererek ilişkileri daha net görür.
AFAD'ın deprem haritası gibi web uygulamalarının toplum için yararı nedir?
Riskleri herkesin erişebileceği şekilde görünür kılması Depremleri önlemesi Yalnızca uzmanların kullanabilmesi Veriyi gizlemesi Cevabı göster Doğru cevap: A) Riskleri herkesin erişebileceği şekilde görünür kılması
Erişilebilir risk bilgisi bireysel ve kurumsal hazırlığı destekler.
Web CBS'de iki nokta arasındaki uzaklığı bulmak hangi işleme örnektir?
Öznitelik silme Renk analizi Ses analizi Ölçüm (mesafe) analizi Cevabı göster Doğru cevap: D) Ölçüm (mesafe) analizi
Mesafe ve alan ölçümü temel CBS analizlerindendir.
Kullanıcıların veri eklediği açık kaynaklı haritaların bir riski nedir?
Ücretli olmaları Yalnızca kâğıda basılabilmeleri Veri doğruluğunun yerden yere değişebilmesi Hiç güncellenmemeleri Cevabı göster Doğru cevap: C) Veri doğruluğunun yerden yere değişebilmesi
Gönüllü verisi hızlı güncellenir ama denetim düzeyi farklı olabilir.
Zor 6 soruBir web CBS haritasında 2015 tarihli nüfus katmanı ile 2025 tarihli okul katmanı birlikte kullanılıyor. Doğru yorum hangisidir?
Eski veri her zaman daha güvenilirdir. Farklı tarihli katmanlar hiçbir şekilde üst üste konamaz. Katmanların tarihleri farklı olduğu için sonuçlar dikkatle yorumlanmalıdır. Tarih farkı sonuçları etkilemez. Cevabı göster Doğru cevap: C) Katmanların tarihleri farklı olduğu için sonuçlar dikkatle yorumlanmalıdır.
Katmanlar teknik olarak birleştirilebilir; ama 10 yıllık fark nüfus dağılımını değiştirmiş olabilir. Veri tarihi analizin güvenilirliğini etkiler.
Web CBS uygulamalarında konum gizliliği açısından neye dikkat edilmelidir?
Haritanın yatay olmasına Kişisel konum verilerinin izinsiz paylaşılmamasına Haritanın renkli olmasına Lejantın büyük olmasına Cevabı göster Doğru cevap: B) Kişisel konum verilerinin izinsiz paylaşılmamasına
Konum verisi kişisel veridir; paylaşımı izin ve güvenlik gerektirir.
Sakarya'daki okulların hastanelere uzaklığını analiz edecek öğrenci ne yapmalıdır?
Okul ve hastane katmanlarını yükleyip yol ağı üzerinden erişim analizi yapmalıdır Kuş uçuşu tahmin etmelidir Yalnızca okul sayısını yazmalıdır Hastaneleri haritadan silmelidir Cevabı göster Doğru cevap: A) Okul ve hastane katmanlarını yükleyip yol ağı üzerinden erişim analizi yapmalıdır
Gerçek erişim süresi kuş uçuşu mesafeden değil yol ağından hesaplanır.
Web haritasında uzaklaştırma yaparak (ölçeği küçülterek) bakınca ne beklenir?
Daha dar alan, daha çok ayrıntı Ayrıntı değişmez Harita boşalır Daha geniş alan, daha az ayrıntı Cevabı göster Doğru cevap: D) Daha geniş alan, daha az ayrıntı
Küçük ölçekli haritalar geniş alanı genelleştirerek gösterir.
Afet sonrası gerçek zamanlı web CBS'nin en önemli katkısı nedir?
Yardımları azaltmak Haritayı süslemek Hasar, ihtiyaç ve açık yolların anlık haritalanarak yardımın doğru yere yönlendirilmesi Afetin oluşmasını engellemek Cevabı göster Doğru cevap: C) Hasar, ihtiyaç ve açık yolların anlık haritalanarak yardımın doğru yere yönlendirilmesi
Güncel veri, kaynakların en çok ihtiyaç olan yere hızla ulaşmasını sağlar.
Aynı bölgenin nüfusu iki farklı web CBS kaynağında farklı görünüyor. İlk yapılacak şey nedir?
Ortalamasını alıp kesin bilgi saymak Her iki kaynağın meta verisini (tarih, yöntem, birim) karşılaştırmak Büyük olanı doğru kabul etmek Küçük olanı silmek Cevabı göster Doğru cevap: B) Her iki kaynağın meta verisini (tarih, yöntem, birim) karşılaştırmak
Farkın nedeni çoğu zaman farklı yıl ya da farklı sınır tanımıdır.
