Sıcaklık maddenin taneciklerinin ortalama hareket enerjisinin ölçüsüdür ve termometreyle ölçülür. Isı, sıcaklık farkından dolayı aktarılan enerjidir. Hâl değişimi sırasında saf maddenin sıcaklığı sabit kalır.
1Isı ve sıcaklık
Sıcaklık maddenin miktarına bağlı değildir; bir bardak ve bir kova kaynar su aynı sıcaklıktadır ama kova daha çok ısı verebilir. Isı birimi joule (J), sıcaklık birimi kelvin (K) ya da °C'dir.
2Öz ısı ve ısı alışverişi
Öz ısı, 1 g maddenin sıcaklığını 1 °C artırmak için gereken ısıdır. Suyun öz ısısı yüksektir; bu yüzden göl ve deniz kenarında sıcaklık farkları küçüktür. Isı alışverişi ısıl denge kurulana kadar sürer.
3Hâl değişimi ve ısı iletimi
Erime, buharlaşma ve süblimleşme ısı alır; donma, yoğuşma ve kırağılaşma ısı verir. Isı iletim, konveksiyon (akışkanlarda) ve ışıma yoluyla yayılır. Yalıtım malzemeleri ısı iletimini yavaşlatır.
Çözümlü örnek
20 °C'deki 2 kg suyu 30 °C'ye çıkarmak için gereken ısı Q = m·c·ΔT = 2 · 4180 · 10 = 83 600 J'dür. Isı sıcak cisimden soğuk cisme kendiliğinden akar.
Baykuşun ipucu: Isı ve sıcaklığı karıştırma: ısı enerji (joule), sıcaklık bir ölçü (°C, K)'dür.
