Basınç, birim yüzeye dik etki eden kuvvettir: P = F/A. Sıvı basıncı derinlik ve sıvının yoğunluğuyla artar. Sıvıya batan cisme kaldırma kuvveti etki eder.
1Katı basıncı
Basınç P = F/A ile hesaplanır, birimi pascaldır (Pa = N/m²). Aynı kuvvet küçük bir yüzeye uygulanırsa basınç büyür: bıçağın keskin kenarı bu yüzden kolay keser. Kar ayakkabıları ise ağırlığı geniş bir yüzeye yayarak basıncı azaltır ve batmayı önler.
2Sıvı basıncı
Durgun bir sıvının belirli bir derinlikte uyguladığı basınç P = h·d·g'dir (h derinlik, d yoğunluk, g yer çekimi ivmesi). Basınç derinlikle artar; kabın şeklinden bağımsızdır. Barajların tabanının kalın yapılması bu yüzdendir.
3Kaldırma kuvveti
Sıvıya batan bir cisme, batan hacmi kadar sıvının ağırlığına eşit bir kaldırma kuvveti etki eder: F = V_batan·d_sıvı·g. Cismin yoğunluğu sıvınınkinden küçükse yüzer, büyükse batar. Yüzen cisimde kaldırma kuvveti cismin ağırlığına eşittir.
Çözümlü örnek
600 N ağırlığındaki bir öğrenci, toplam 0,03 m² taban alanlı ayakkabılarla durduğunda yere 600 ÷ 0,03 = 20 000 Pa basınç uygular.
Baykuşun ipucu: Basınç sorularında önce birimleri kontrol et: alan m², kuvvet N olmalı. cm²'yi m²'ye çevirmeyi unutma.
