MEB kazanımları FİZ.9.1.1 Fiziğin tanımı 1. Dönem 1. Yazılı FİZ.9.1.2 Fiziğin alt dalları 1. Dönem 1. Yazılı, 1. Dönem 2. Yazılı FİZ.9.1.3 Fiziğe katkı sağlayan bilim insanları 1. Dönem 1. Yazılı FİZ.9.1.4 Fizikle ilgili kariyer olanakları 1. Dönem 1. Yazılı, 1. Dönem 2. Yazılı 1. dönem MEB temaları (2) 1. Ünite: Fizik Bilimi ve Kariyer Keşfi bu kit 2. Ünite: Kuvvet ve Hareket Fizik madde, enerji ve etkileşimleri inceler. Mekanik hareket ve kuvvetle, optik ışıkla, termodinamik ısı ve sıcaklıkla ilgilenir.
1 Fiziğin sorduğu sorularFizik; madde, enerji, hareket ve etkileşimleri araştırır. Gözlem, ölçüm ve modeller yoluyla doğa olaylarını açıklamaya çalışır. Bir topun düşmesi incelenirken konum, zaman ve hız gibi ölçülebilir nicelikler kullanılır. Açıklamanın ölçümle sınanabilmesi önemlidir.
2 Alt dalı olaya göre seçMekanik kuvvet ve hareketle, optik ışık ve görüntüyle, termodinamik ısı ve enerji aktarımıyla ilgilenir. Elektromanyetizma elektriksel ve manyetik olayları inceler. Atom fiziği, nükleer fizik, katı hâl fiziği ve yüksek enerji-plazma fiziği farklı ölçeklerdeki olaylara odaklanır.
3 Adlandırmanın gerekçesini kurBir teknolojik ürün birden fazla alt dalla ilişkili olabilir. Gözlükte merceğin ışığı kırması optikle; bir cihazın ısınması termodinamikle ilişkilidir. Soruda hangi olayın vurgulandığını bul. Nesnenin yalnız adını ezberlemek yerine “hangi fiziksel olay gerçekleşiyor?” sorusuna cevap ver.
4 Fiziğe katkı sağlayan bilim insanları ve kariyerGalileo deney ve gözleme dayalı yöntemi, Newton hareket yasalarını ve kütle çekimini, Marie Curie radyoaktiviteyi, Einstein görelilik kuramını ortaya koydu. İbnü'l-Heysem optik, Biruni yoğunluk ölçümleriyle öne çıktı; Feza Gürsey kuramsal fiziğe önemli katkılar yaptı. Fizik bilgisi mühendislik, tıp fiziği (radyoterapi, görüntüleme), enerji, savunma sanayisi, uzay ve yazılım gibi alanlarda kariyer olanakları sunar; TÜBİTAK, Türkiye Uzay Ajansı ve savunma sanayisi kuruluşları bu alanlarda çalışır.
Çözümlü örnek Bisikletin frenle yavaşlaması mekanik; merceğin görüntü oluşturması optik kapsamında ele alınır.
Baykuşun ipucu: Önce sorunun verdiği koşulları belirle. Sonucu seçtikten sonra doğru seçeneğin gerekçesini kendi cümlelerinle açıklamayı dene.
Kaynak Fizik Dersi 9.Sınıf Ders Kitabı 1. Ünite: Fizik Bilimi ve Kariyer Keşfi · s. 15–28
MEB ders kitabı ve öğretim programı temel alınarak PAM Akademi tarafından özgün olarak hazırlandı. Sakarya'nın 16 ilçesindeki öğrencilere ücretsizdir.
9. sınıf Fizik — diğer temalar
Diğer sınıflar: 10. sınıf Fizik · 11. sınıf Fizik
Soruları puanlı çöz, yanlışların tekrar kutusuna düşsün, açık uçlu cevabını cevap anahtarıyla karşılaştır.
Bu kiti etkileşimli çöz OYSS
Yazılı provası: Evdeki fizik
Bir öğrenci evindeki dört aleti inceliyor: mikrodalga fırın, gözlük, buzdolabı ve telefon şarj aleti.
1. Her alet için en ilgili fizik alt dalını yaz; birini seçip neden o alt dalla ilgili olduğunu açıkla. 2 puan
Puanlama anahtarı 2 puan: Mikrodalga – elektromanyetizma, gözlük – optik, buzdolabı – termodinamik, şarj aleti – elektromanyetizma (elektrik) eşleştirmelerini yapıp birini doğru gerekçelendirmek. 1 puan: eşleştirmelerin en az üçünü doğru yapıp gerekçe vermemek. 0 puan: ikiden az doğru eşleştirme.
2. Bu aletlerden birinin geliştirilmesinde çalışabilecek bir meslek yaz ve bu mesleğin fizikle ilişkisini açıkla. 2 puan
Puanlama anahtarı 2 puan: Uygun bir meslek (örn. elektrik-elektronik mühendisi, optisyen, makine mühendisi) ve ilgili fizik bilgisiyle ilişkisini açıklamak. 1 puan: mesleği yazıp ilişkiyi açıklamamak. 0 puan: yanlış.
Cevabını yazıp cevap anahtarıyla karşılaştırmak için kiti etkileşimli aç.
Alıştırma soruları
Kolay 8 soruIşığın yansıması ve kırılması fiziğin hangi alt dalının konusudur?
Optik Mekanik Termodinamik Nükleer fizik Cevabı göster Doğru cevap: A) Optik
Optik, ışığın davranışını (yansıma, kırılma, mercekler) inceler.
Elektrik akımını ve devreleri inceleyen alt dal hangisidir?
Elektromanyetizma Optik Termodinamik Mekanik Cevabı göster Doğru cevap: A) Elektromanyetizma
Elektrik ve manyetizma olayları elektromanyetizmanın konusudur.
Atom çekirdeğini ve radyoaktiviteyi inceleyen alt dal hangisidir?
Optik Mekanik Termodinamik Nükleer fizik Cevabı göster Doğru cevap: D) Nükleer fizik
Çekirdeğin yapısı, bölünme ve kaynaşma nükleer fiziğin alanıdır.
Isı, sıcaklık ve enerji dönüşümlerini inceleyen alt dal hangisidir?
Katıhal fiziği Elektromanyetizma Termodinamik Optik Cevabı göster Doğru cevap: C) Termodinamik
Termodinamik ısı ve iş arasındaki dönüşümleri inceler.
Kuvvet ve hareketi inceleyen alt dal hangisidir?
Termodinamik Mekanik Optik Atom fiziği Cevabı göster Doğru cevap: B) Mekanik
Mekanik, cisimlerin hareketini ve onu oluşturan kuvvetleri inceler.
Maddenin katı hâlinin yapısını ve elektriksel özelliklerini inceleyen alt dal hangisidir?
Katıhal fiziği Nükleer fizik Optik Mekanik Cevabı göster Doğru cevap: A) Katıhal fiziği
Yarı iletkenler ve kristal yapılar katıhal fiziğinin konusudur.
Hangisi temel büyüklüktür?
Hız Kuvvet Hacim Kütle Cevabı göster Doğru cevap: D) Kütle
Kütle, uzunluk, zaman gibi büyüklükler temeldir; hız, kuvvet ve hacim bunlardan türetilir.
Işığın yansıması ve kırılması üzerine çalışmalarıyla optiğin kurucularından sayılan bilgin kimdir?
Einstein İbnü'l-Heysem Newton Marie Curie Cevabı göster Doğru cevap: B) İbnü'l-Heysem
Kitâbü'l-Menâzır adlı eseriyle bilinir.
Orta 8 soruGözlüğün görüntüyü netleştirmesi ve suyun ısıtılması hangi fizik alt dallarıyla ilişkilidir? Gerekçelendir.
Mekanik ve nükleer fizik Elektrik ve mekanik Atom fiziği ve optik Optik ve termodinamik Cevabı göster Doğru cevap: D) Optik ve termodinamik
Gözlük, ışığın merceklerde kırılmasıyla ilişkili olduğu için optiğin konusudur. Suyun ısıtılması ise ısı ve enerji aktarımı içerdiğinden termodinamikle ilişkilidir.
Bir topun yere düşmesi neden fizik araştırmasının konusu olabilir?
Düşme hareketi ölçülemez. Fizik yalnız canlıları inceler. Hareketi ölçülebilir; zamana göre konumu incelenebilir. Yalnız renginden dolayı fiziğin konusudur. Cevabı göster Doğru cevap: C) Hareketi ölçülebilir; zamana göre konumu incelenebilir.
Topun düşmesi, kuvvet ve hareketle ilgili bir olaydır. Örneğin topun farklı zamanlardaki konumu ölçülerek hareketinin nasıl değiştiği araştırılabilir.
Bir fotoğraf makinesinin merceğinin tasarımı en çok hangi alt dalla ilgilidir?
Mekanik Optik Termodinamik Nükleer fizik Cevabı göster Doğru cevap: B) Optik
Mercekler ışığın kırılmasıyla görüntü oluşturur; bu optiğin alanıdır.
Buzdolabının soğutma sistemi hangi alt dalın uygulamasıdır?
Termodinamik Optik Atom fiziği Katıhal fiziği Cevabı göster Doğru cevap: A) Termodinamik
Soğutucu akışkan ısıyı içeriden alıp dışarı aktarır; bu bir termodinamik süreçtir.
Bilgisayar çiplerindeki yarı iletkenler en çok hangi alt dalla ilgilidir?
Optik Mekanik Termodinamik Katıhal fiziği Cevabı göster Doğru cevap: D) Katıhal fiziği
Transistörlerin temelindeki yarı iletken malzemeler katıhal fiziğinde incelenir.
MR (manyetik rezonans) cihazının çalışması öncelikle hangi alt dallarla ilişkilidir?
Termodinamik ve mekanik Yalnızca optik Elektromanyetizma ve atom fiziği Mekanik ve optik Cevabı göster Doğru cevap: C) Elektromanyetizma ve atom fiziği
MR güçlü manyetik alan kullanır ve atomların (hidrojen çekirdeklerinin) davranışına dayanır.
Hangisi skaler bir büyüklüktür?
İvme Sıcaklık Kuvvet Hız Cevabı göster Doğru cevap: B) Sıcaklık
Skaler büyüklük yalnızca sayı ve birimle ifade edilir; yönü yoktur.
Hastanelerde radyoterapi ve görüntüleme cihazlarının güvenli ve doğru kullanılmasından sorumlu meslek hangisidir?
Medikal fizikçi Astronom Jeolog Meteorolog Cevabı göster Doğru cevap: A) Medikal fizikçi
Tıp fiziği fizik bilgisini sağlıkta uygular.
Zor 7 soruBir öğrenci farklı yüksekliklerden bırakılan topun yere çarpma süresini ölçüyor. Hangisi doğrudur?
Ölçüm içerdiği için fizik araştırması sayılmaz. Bağımsız değişken yükseklik, bağımlı değişken süredir; konu mekaniktir. Bağımsız değişken süredir; konu optiktir. Topun rengi bağımlı değişkendir; konu termodinamiktir. Cevabı göster Doğru cevap: B) Bağımsız değişken yükseklik, bağımlı değişken süredir; konu mekaniktir.
Öğrencinin değiştirdiği yükseklik bağımsız, ölçtüğü süre bağımlı değişkendir. Hareketi incelediği için mekaniğin alanındadır.
Bir mühendis köprüdeki rüzgâr yükünü ve köprünün sıcakta genleşmesini birlikte inceliyor. Hangi alt dallar kullanılır?
Mekanik ve termodinamik Optik ve nükleer fizik Atom fiziği ve optik Yalnızca elektromanyetizma Cevabı göster Doğru cevap: A) Mekanik ve termodinamik
Rüzgâr yükü kuvvet (mekanik), genleşme sıcaklık etkisidir (termodinamik).
Güneş panelinin ışığı elektriğe dönüştürmesi hangi alt dalların kesişimindedir?
Yalnızca mekanik Termodinamik ve nükleer fizik Mekanik ve optik Optik, katıhal fiziği ve elektromanyetizma Cevabı göster Doğru cevap: D) Optik, katıhal fiziği ve elektromanyetizma
Işık (optik) yarı iletkende (katıhal) elektrik akımı (elektromanyetizma) oluşturur.
Hangisi fiziğin doğrudan inceleme alanı dışındadır?
Gökkuşağının renkleri Asansörün hareketi Bir romanın edebî değerinin tartışılması Gök gürültüsünün oluşumu Cevabı göster Doğru cevap: C) Bir romanın edebî değerinin tartışılması
Fizik doğa olaylarını madde ve enerji üzerinden inceler; edebî değer yargısı fiziğin konusu değildir.
“Fizik yalnızca laboratuvarda yapılır.” görüşüne en uygun itiraz hangisidir?
Fizik deney kullanmaz Fizik doğadaki olayları da gözlem, ölçüm ve modellerle inceler Doğrudur, fizik yalnızca laboratuvardadır Fizik yalnızca matematiktir Cevabı göster Doğru cevap: B) Fizik doğadaki olayları da gözlem, ölçüm ve modellerle inceler
Gök cisimlerinin hareketi, depremler ve hava olayları da fiziğin araştırma konusudur.
Hız (m/s) ile zamanın (s) çarpımı hangi büyüklüğün birimini verir?
Yer değiştirme (m) İvme (m/s²) Kuvvet (N) Kütle (kg) Cevabı göster Doğru cevap: A) Yer değiştirme (m)
m/s × s = m. Birim analizi, sonucun hangi büyüklük olduğunu kontrol etmeye yarar.
Nükleer santralde elektrik üretimi hangi alt dalların bilgisini birlikte gerektirir?
Yalnızca optik Katıhal fiziği ve optik Nükleer fizik ve termodinamik Optik ve mekanik Cevabı göster Doğru cevap: C) Nükleer fizik ve termodinamik
Çekirdek tepkimesi ısı üretir (nükleer fizik); ısı buhar türbinini döndürür (termodinamik).
