Asitler suda H⁺ (H₃O⁺), bazlar OH⁻ iyonu oluşturur. pH ölçeğinde 7 nötr, 7'den küçük asidik, 7'den büyük bazik ortamı gösterir. Asit ile baz tepkimeye girince tuz ve su oluşur.
1Asit ve baz
Arrhenius tanımına göre asitler suda çözündüğünde H⁺ (H₃O⁺), bazlar OH⁻ iyonu oluşturur. Asitler ekşi tatlıdır ve mavi turnusol kâğıdını kırmızıya çevirir; bazlar kayganlık hissi verir ve kırmızı turnusolü maviye çevirir. Laboratuvarda tat ve dokunma ile test yapılmaz.
2pH ölçeği
pH, çözeltinin asitlik-bazlık derecesini 0–14 arasında gösterir. pH = 7 nötrdür. pH değeri bir birim azaldığında H⁺ derişimi 10 kat artar. 0,01 M HCl çözeltisinde [H⁺] = 10⁻² M olduğu için pH = 2'dir.
3Nötrleşme
Asit ile baz tepkimeye girdiğinde tuz ve su oluşur; buna nötrleşme denir. Mide ekşimesinde kullanılan antiasitler fazla mide asidini nötrleştirir. Asitli topraklara kireç eklenerek pH yükseltilir.
Çözümlü örnek
HCl + NaOH → NaCl + H₂O. Eşit mol asit ve baz tepkimeye girdiğinde ortam nötr olur (pH ≈ 7).
Baykuşun ipucu: pH bir birim azaldığında H⁺ derişimi 10 kat artar; pH farkını “10 üzeri fark” diye düşün.
