Tersinir tepkimelerde ileri ve geri tepkimeler aynı anda yürür. Kapalı bir sistemde ileri ve geri tepkime hızları eşitlendiğinde dinamik denge kurulur; bu durumda derişimler sabit kalır ama eşit olmak zorunda değildir. Denge sabiti Kc, dengedeki derişimlerle yazılır.
1Tersinirlik ve dinamik denge
Kapalı kapta suyun buharlaşması ve yoğuşması aynı hızda olunca fiziksel denge kurulur. Kimyasal dengede de tepkimeler durmaz; ileri ve geri hızlar eşittir, gözlenebilir özellikler (renk, basınç, derişim) sabit kalır. Açık sistemde denge kurulamaz.
2Denge sabiti
aA + bB ⇌ cC + dD için Kc = [C]^c[D]^d / ([A]^a[B]^b). Kc büyükse dengede ürünler, küçükse girenler baskındır. Kc yalnız sıcaklıkla değişir.
3Heterojen denge ve yorum
CaCO₃(k) ⇌ CaO(k) + CO₂(g) için Kc = [CO₂]'dir; katılar ifadeye girmez. Dengeye sıcaklık, derişim ya da basınç değişikliğiyle müdahale edilirse sistem bu etkiyi azaltacak yönde kayar (Le Chatelier ilkesi).
Çözümlü örnek
H₂(g) + I₂(g) ⇌ 2HI(g) tepkimesinde dengede [H₂] = 0,1 M, [I₂] = 0,1 M, [HI] = 0,8 M ise Kc = [HI]²/([H₂][I₂]) = 0,64/0,01 = 64'tür.
Baykuşun ipucu: Kc ifadesinde ürünler kesrin pay kısmına, girenler payda kısmına yazılır; katsayılar üs olur, katı ve saf sıvılar yazılmaz.
