Akıl ile inanç arasındaki ilişki felsefe tarihinde farklı biçimlerde yorumlanmıştır. Bazı düşünürler inanç ile aklın uyumlu olduğunu, bazıları inancın aklı aştığını, bazıları ise yalnızca aklın güvenilir bir rehber olduğunu savunur.
1Uyum görüşü
Farabi, İbn Sina ve İbn Rüşd akıl ile vahyin uyumlu olduğunu savunur. Thomas Aquinas da akıl ve inancın çelişmediğini, bazı hakikatlerin (Tanrı'nın varlığı) akılla kanıtlanabileceğini söyler.
2İnancın önceliği
Augustinus “Anlamak için inanıyorum.” der; inanç anlamanın başlangıcıdır. Gazali aklın metafizik konularda sınırlı olduğunu, kesin bilgiye sezgi ve iç deneyimle ulaşılabileceğini savunur.
3Aklın önceliği
Aydınlanma düşünürleri inançların da akıl önünde sorgulanması gerektiğini savunur. Kant aklın sınırlarını çizerek Tanrı, ruh ve özgürlük gibi konuların kuramsal akılla kanıtlanamayacağını, ancak ahlaki aklın gereği olarak kabul edilebileceğini söyler.
Çözümlü örnek
İbn Rüşd'e göre din ile felsefe aynı hakikate farklı yollardan ulaşır; ikisi çelişmez. Tertullianus ise “İnanıyorum, çünkü saçmadır.” sözüyle inancın akıl ölçütlerine bağlı olmadığını vurgular.
Baykuşun ipucu: Düşünürlerin akla mı, inanca mı öncelik verdiğini ya da ikisini uzlaştırıp uzlaştırmadığını bul.
