Öykü; olay, kişi, zaman ve mekân unsurlarıyla kurulan kısa anlatıdır. Olay örgüsü serim-düğüm-çözüm biçiminde ilerler. Anlatıcının olaylara hangi konumdan baktığı (bakış açısı) metnin anlamını değiştirir.
1Olay örgüsü
Serim bölümünde kişiler, zaman ve mekân tanıtılır. Düğümde çatışma ortaya çıkar ve merak artar. Çözümde çatışma sonuçlanır. Olay öyküsü (Maupassant tarzı) bu sırayı belirgin biçimde izler; durum öyküsü (Çehov tarzı) ise bir kesiti, havayı ve duyguyu öne çıkarır.
2Anlatıcı ve bakış açısı
Kahraman anlatıcı olayları yaşayan kişidir (ben). Gözlemci anlatıcı yalnızca dışarıdan görüleni aktarır, karakterlerin iç dünyasını bilmez. Hâkim anlatıcı her şeyi bilir; kişilerin düşüncelerini, geçmişini ve geleceğini aktarabilir.
3Anlatım teknikleri
Öyküde anlatma (olayı aktarma), betimleme (görüntüyü çizme), diyalog (konuşma) ve iç monolog (karakterin kendi kendine konuşması) birlikte kullanılır. Geriye dönüş tekniği geçmişteki bir olayı akışın içine yerleştirir.
Çözümlü örnek
“Kapıyı açtığımda annemin yüzündeki telaşı gördüm.” cümlesinde anlatıcı olayı yaşayan kişidir: kahraman anlatıcı (1. kişi). “Ayşe kapıyı açtı; içinden bir şeylerin ters gittiğini düşündü.” cümlesinde anlatıcı karakterin içini bilir: hâkim (ilahi) bakış açısı.
Baykuşun ipucu: Bakış açısını bulmak için anlatıcının kim olduğuna ve karakterlerin iç dünyasını bilip bilmediğine bak.
