Gezi yazısı, yazarın gördüğü yerleri; insanları, gelenekleri ve kendi izlenimleriyle birlikte anlattığı öğretici-sanatsal türdür. Betimleme ve öyküleme birlikte kullanılır; gerçek gözlemlere dayanır.
1Türün özellikleri
Gezi yazısı gezilip görülen yerlerin tarihî, coğrafi ve kültürel özelliklerini anlatır. Yazar gözlemlerini nesnel bilgiyle, izlenimlerini öznel yorumla aktarır. Okuru oraya gitmiş gibi hissettirmek amaçlanır.
2Anlatım biçimleri
Betimleme yer ve insanları görünür kılar; öyküleme yolculuğun sırasını verir; açıklama tarihî ve coğrafi bilgiyi aktarır. Benzetme ve kişileştirme gibi söz sanatları anlatımı canlandırır.
3Türk edebiyatında gezi yazısı
Evliya Çelebi'nin Seyahatname'si en önemli örneklerdendir. Cumhuriyet döneminde Ahmet Hamdi Tanpınar'ın “Beş Şehir”i ve Yahya Kemal'in yazıları şehirleri kültürel bir yolculuk olarak anlatır.
Çözümlü örnek
“Sapanca'nın kıyısına indiğimizde göl, sabah sisinin altında gümüş bir tepsi gibiydi. Balıkçılar ağlarını toplarken bize çay ikram ettiler.” Bu bölümde yer betimlenmiş (gümüş tepsi benzetmesi), yerel insanların yaşayışı ve yazarın izlenimi aktarılmıştır.
Baykuşun ipucu: Gezi yazısını anıdan ayırmak için odağa bak: gezi yazısında gezilen yer, anıda yazarın yaşadığı olay öne çıkar.
