Malazgirt ve Miryokefalon

MEB kazanımları

TAR.10.1.1 1040–1299 arası askerî mücadeleler 1. Dönem 1. Yazılı, 1. Dönem 2. Yazılı

1. dönem MEB temaları (2)

1. Ünite: Türkistan'dan Türkiye'ye (1040-1299) bu kit
2. Ünite: Beylikten Devlete Osmanlı (1299-1453)

1071 Malazgirt Zaferi, Anadolu’daki Türk yerleşmesinin hızlanmasında önemli rol oynadı. 1176 Miryokefalon Zaferi, Türkiye Selçuklu varlığını güçlendirdi. Sonuçlar dönemin koşulları içinde değerlendirilir.

1Önce kronolojiyi kur

1071 Malazgirt Savaşı, Büyük Selçuklu hükümdarı Alp Arslan ile Bizans İmparatoru Romen Diyojen arasında gerçekleşti. Selçuklu zaferi Anadolu’ya Türk yerleşimini hızlandıran önemli bir dönüm noktası oldu. Bir savaşın sonucunu yalnız askerî başarı olarak görme; göç, yerleşme ve siyasi yapı üzerindeki etkilerini de düşün.

2İki savaşı karşılaştır

1176 Miryokefalon Savaşı’nda Türkiye Selçuklu Sultanı II. Kılıçarslan, Bizans İmparatoru Manuel’in ordusunu yendi. Bizans’ın Anadolu’daki Türk varlığını sona erdirme hedefi ağır darbe aldı. Malazgirt ile başlayan yerleşme sürecinin korunması ve güçlenmesi bakımından iki zafer arasında ilişki kurulabilir. Hükümdarları ve Selçuklu devletlerini karıştırma.

3Neden ve sonucu kanıtla

Savaşın kazanılmasında arazi, taktik ve ordunun durumu etkili olabilir. Bunlar savaşın neden veya koşullarıdır; yerleşmenin hızlanması ise sonuçtur. Kaynak parçası verildiğinde hangi ifadelerin yorumunu desteklediğini bul. “Anadolu bir günde tamamen Türkleşti” gibi uzun bir süreci tek olaya indirgeyen ifadelerden kaçın.

Çözümlü örnek

İki mücadele de Bizans ile ilişkilidir; tarihleri ve siyasal koşulları aynı değildir. Birini diğerinin yerine yazmamak gerekir.

Baykuşun ipucu: Cevabı seçmeden önce soru kökündeki kavramı belirle; seçimini konu anlatımındaki bilgiyle doğrula.

Kaynak

Tarih 10.Sınıf Ders Kitabı

1. Ünite: Türkistan'dan Türkiye'ye (1040-1299) · 14–19

Kitaptaki bölümü aç Kitap sayfası

MEB ders kitabı ve öğretim programı temel alınarak PAM Akademi tarafından özgün olarak hazırlandı. Sakarya'nın 16 ilçesindeki öğrencilere ücretsizdir.

10. sınıf Tarih — diğer temalar

Diğer sınıflar: 9. sınıf Tarih · 11. sınıf Tarih

Soruları puanlı çöz, yanlışların tekrar kutusuna düşsün, açık uçlu cevabını cevap anahtarıyla karşılaştır.

Bu kiti etkileşimli çöz

OYSS

Yazılı provası: “Bir günde Türk yurdu” iddiası

Bir öğrenci sunumunda “1071 Malazgirt Zaferi'yle Anadolu bir anda Türk yurdu oldu.” diyor. Öğretmeni bu yargıyı tartışmaya açıyor.

1. Bu yargıyı değerlendir: hangi yönü doğru, hangi yönü eksik? 2 puan

Puanlama anahtarı

2 puan: Malazgirt'in Anadolu'nun kapılarını açtığını (doğru yön) ama Türkleşmenin göç, yerleşme, beylikler ve sonraki savaşlarla uzun bir süreçte gerçekleştiğini (eksik yön) açıklamak. 1 puan: yalnızca bir yönü açıklamak. 0 puan: yargıyı tamamen doğru kabul etmek.

2. 1176 Miryokefalon Savaşı'nın bu süreçteki rolünü açıkla. 2 puan

Puanlama anahtarı

2 puan: Bizans'ın Türkleri Anadolu'dan çıkarma umudunu sona erdirdiğini ve Anadolu'nun Türk yurdu olmasını pekiştirdiğini yazmak. 1 puan: savaşı doğru tanıtıp rolünü eksik açıklamak. 0 puan: yanlış.

Cevabını yazıp cevap anahtarıyla karşılaştırmak için kiti etkileşimli aç.

Alıştırma soruları

Kolay 7 soru

Malazgirt Meydan Muharebesi hangi yılda yapılmıştır?
1. 1453
2. 1071
3. 1176
4. 1299
Cevabı göster
Doğru cevap: B) 1071
Malazgirt Meydan Muharebesi 1071'de Büyük Selçuklu Sultanı Alp Arslan ile Bizans arasında yapılmıştır.
Malazgirt Meydan Muharebesi'nde Büyük Selçuklu hükümdarı kimdi?
1. II. Kılıç Arslan
2. Alparslan
3. Tuğrul Bey
4. Melikşah
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Alparslan
1071'de Alparslan, Bizans ordusunu yenmiştir.
Malazgirt'te Selçuklulara karşı savaşan Bizans imparatoru kimdir?
1. Romen Diyojen
2. Manuel Komnenos
3. Justinianus
4. Aleksios Komnenos
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Romen Diyojen
Romen Diyojen savaşta esir düşmüştür.
Miryokefalon Savaşı'nda Türkiye Selçuklu sultanı kimdi?
1. Alparslan
2. I. Alaeddin Keykubat
3. Süleyman Şah
4. II. Kılıç Arslan
Cevabı göster
Doğru cevap: D) II. Kılıç Arslan
1176'da II. Kılıç Arslan, Manuel Komnenos'u yenmiştir.
Türkiye Selçuklu Devleti'nin kurucusu kimdir?
1. Osman Bey
2. Tuğrul Bey
3. Kutalmışoğlu Süleyman Şah
4. Alparslan
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Kutalmışoğlu Süleyman Şah
Süleyman Şah 1075'te İznik merkezli devleti kurmuştur.
Miryokefalon Savaşı hangi yıl yapılmıştır?
1. 1097
2. 1176
3. 1071
4. 1243
Cevabı göster
Doğru cevap: B) 1176
Miryokefalon 1176'da, Malazgirt 1071'de yapılmıştır.
Malazgirt'ten sonra Anadolu'da kurulan ilk Türk beyliklerinden biri hangisidir?
1. Saltuklular
2. Osmanlılar
3. Karamanoğulları
4. Germiyanoğulları
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Saltuklular
Saltuklu, Mengücek, Danişmend ve Artuklular ilk dönem beylikleridir; diğerleri sonraki döneme aittir.

Orta 7 soru

Malazgirt ve Miryokefalon savaşlarının tarihlerini ve Anadolu açısından birer önemini yaz.
1. 1071 Malazgirt: yerleşme hızlandı; 1176 Miryokefalon: Selçuklu varlığı güçlendi.
2. 1176 Malazgirt; 1071 Miryokefalon.
3. İki savaş da 1453 yılında oldu.
4. İki savaşın Anadolu ile ilgisi yoktur.
Cevabı göster
Doğru cevap: A) 1071 Malazgirt: yerleşme hızlandı; 1176 Miryokefalon: Selçuklu varlığı güçlendi.
1071 Malazgirt, Anadolu’ya Türk göçlerinin ve yerleşmesinin hızlanmasında etkili oldu. 1176 Miryokefalon ise Türkiye Selçuklularının Anadolu’daki varlığını güçlendirdi.
“Anadolu’nun Türkleşmesi tek bir günde tamamlandı.” iddiasını değerlendir.
1. Tek bir savaş günü tamamlanmıştır.
2. Göçün hiçbir etkisi olmamıştır.
3. Yalnız bir kişinin kararıyla gerçekleşmiştir.
4. Uzun süreçtir; göç ve yerleşme de etkili olmuştur.
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Uzun süreçtir; göç ve yerleşme de etkili olmuştur.
Türkleşme uzun bir süreçtir. Savaşların yanında göç, yerleşme, ekonomik faaliyetler ve kültürel etkileşim de bu sürece katkı sağlamıştır.
Malazgirt Zaferi'nin Anadolu açısından en önemli sonucu nedir?
1. Türk göçlerinin hızlanması ve kalıcı yerleşmenin başlaması
2. Haçlı Seferlerinin sona ermesi
3. İstanbul'un fethi
4. Osmanlı Devleti'nin kurulması
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Türk göçlerinin hızlanması ve kalıcı yerleşmenin başlaması
Bizans'ın doğu savunması çökünce Türkmenler Anadolu'ya yoğun biçimde yerleşti.
Miryokefalon'dan sonra Bizans'ın Anadolu politikası nasıl değişti?
1. Anadolu'yu tamamen geri aldı
2. Selçuklularla birleşti
3. Haçlılarla savaştı
4. Saldırı yerine savunmaya geçti
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Saldırı yerine savunmaya geçti
Bizans, Türkleri Anadolu'dan çıkarma hedefinden vazgeçti.
Malazgirt ile Miryokefalon arasındaki ilişki için doğru ifade hangisidir?
1. İkisi aynı yıl oldu
2. Miryokefalon bir Bizans zaferidir
3. Malazgirt Anadolu'nun kapılarını açtı, Miryokefalon Türk yurdu olmasını pekiştirdi
4. İkisi de Haçlılara karşı yapıldı
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Malazgirt Anadolu'nun kapılarını açtı, Miryokefalon Türk yurdu olmasını pekiştirdi
İki savaş birbirini tamamlayan sonuçlar doğurmuştur.
Birinci Haçlı Seferi'nin Türkiye Selçuklularına etkisi nedir?
1. Başkent Bursa oldu
2. Başkent İznik'ten Konya'ya taşındı
3. Selçuklular İstanbul'u aldı
4. Devlet yıkıldı
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Başkent İznik'ten Konya'ya taşındı
Haçlılar İznik'i alınca Selçuklular merkezlerini Konya'ya taşıdı.
Danişmentliler hangi bölgede kurulmuştur?
1. Sivas, Tokat ve Amasya çevresinde
2. Erzurum çevresinde
3. Diyarbakır çevresinde
4. İzmir çevresinde
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Sivas, Tokat ve Amasya çevresinde
Danişmentliler Orta ve Doğu Karadeniz'in iç kesimlerinde hüküm sürmüştür.

Zor 7 soru

Miryokefalon Savaşı'nın (1176) sonuçlarına ilişkin hangisi en doğru değerlendirmedir?
1. Haçlı Seferleri bu savaşla tamamen sona erdi.
2. Osmanlı Devleti bu savaşın hemen ardından kuruldu.
3. Bizans'ın Türkleri Anadolu'dan çıkarma umudu büyük ölçüde sona erdi; Türkiye Selçuklu varlığı güçlendi.
4. Anadolu'nun kapıları Türklere ilk kez bu savaşla açıldı.
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Bizans'ın Türkleri Anadolu'dan çıkarma umudu büyük ölçüde sona erdi; Türkiye Selçuklu varlığı güçlendi.
Anadolu'nun kapılarını açan Malazgirt'tir (1071). Miryokefalon ise Anadolu'nun Türk yurdu olma sürecini pekiştirmiştir. Haçlı Seferleri sonrasında da sürmüştür.
Malazgirt'ten sonra Anadolu'nun hızla Türkleşmesinde hangisi daha belirleyicidir?
1. Bizans'ın Anadolu'yu kendi isteğiyle bırakması
2. Haçlıların Anadolu'yu Türklere vermesi
3. Yalnızca tek bir savaşın kazanılması
4. Türkmen kitlelerinin yerleşmesi ve yeni şehirlerin imarı
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Türkmen kitlelerinin yerleşmesi ve yeni şehirlerin imarı
Kalıcılık göç, iskân ve imarla sağlanmıştır; savaş yalnızca kapıyı açmıştır.
Miryokefalon Savaşı'nın “ikinci Malazgirt” olarak anılmasının nedeni nedir?
1. Aynı hükümdarlar arasında yapılması
2. Aynı yıl yapılması
3. Bizans'ın Türkleri Anadolu'dan çıkarma umudunu bitirip Malazgirt'in sonucunu kalıcılaştırması
4. Aynı yerde yapılması
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Bizans'ın Türkleri Anadolu'dan çıkarma umudunu bitirip Malazgirt'in sonucunu kalıcılaştırması
İki savaşın sonucu Anadolu'nun Türk yurdu olması yönünde birleşir.
Avrupalıların Anadolu'yu “Turchia” (Türkiye) olarak anmaya başlaması hangi gelişmeyle ilişkilidir?
1. Tanzimat Fermanı
2. Miryokefalon sonrası Türk hâkimiyetinin pekişmesi
3. Kavimler Göçü
4. İstanbul'un fethi
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Miryokefalon sonrası Türk hâkimiyetinin pekişmesi
Kalıcı Türk hâkimiyeti Avrupa kaynaklarına da bu adla yansımıştır.
Malazgirt Bizans açısından neden ağır bir yenilgiydi?
1. İmparatorun esir düşmesi ve doğu sınır savunmasının çökmesi
2. İstanbul'un kaybedilmesi
3. Ordunun tamamen Haçlılardan oluşması
4. Bizans'ın hemen yıkılması
Cevabı göster
Doğru cevap: A) İmparatorun esir düşmesi ve doğu sınır savunmasının çökmesi
Bizans yıkılmadı ama Anadolu'yu koruyan savunma sistemi dağıldı.
Malazgirt sonrası Anadolu'da kurulan ilk Türk beyliklerinin ortak özelliği nedir?
1. Hepsinin İstanbul'u başkent yapması
2. Bizans'la ittifak kurup Türkmenleri dışlamaları
3. Yalnızca denizcilikle uğraşmaları
4. Anadolu'yu yurt edinme sürecini hızlandırıp burada kalıcı Türk siyasi varlığı kurmaları
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Anadolu'yu yurt edinme sürecini hızlandırıp burada kalıcı Türk siyasi varlığı kurmaları
Saltuklu, Mengücek, Danişmend ve Artuklular bölgelerinde Türk yerleşmesini ve imarı güçlendirdi.
Türkiye Selçuklularının Konya'yı başkent yapmasının avantajı nedir?
1. İstanbul'a komşu olması
2. Bizans ve Haçlı tehdidinden daha uzak, verimli ve yolların kesiştiği bir merkez olması
3. Denize kıyısı olması
4. Avrupa'ya yakın olması
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Bizans ve Haçlı tehdidinden daha uzak, verimli ve yolların kesiştiği bir merkez olması
Konya iç bölgede, korunaklı ve ticaret yollarının üzerindeydi.