2. dönem MEB temaları (2) 4. Ünite: Din, Çevre ve Teknoloji bu kit 5. Ünite: İslam Düşüncesinde İtikadi-Siyasi ve Fıkhi Yorumlar İslam'a göre doğa insana emanet edilmiştir; insan onu kullanırken israf etmemek ve zarar vermemekle sorumludur. Teknolojik gelişmeler de bu emanet ve sorumluluk bilinciyle, insana ve çevreye fayda sağlayacak biçimde kullanılmalıdır.
1 Doğa bir emanettirKur'an'da evrenin bir ölçü ve denge (mizan) içinde yaratıldığı, insanın bu dengeyi bozmaması gerektiği vurgulanır. Emanet bilinci, doğal kaynakların gerçek sahibinin Allah olduğunu, insanın onları korumakla görevli olduğunu ifade eder. Bu bakış, çevreye karşı sorumluluğu dinî bir sorumluluk olarak görür.
2 İsraf etmemek ve zarar vermemekİslam ahlakı israfı yasaklar ve ölçülü olmayı öğütler. Su, gıda ve enerjiyi gereğinden fazla tüketmek israftır. Peygamberimizin ağaç dikmeyi teşvik eden ve canlılara eziyeti yasaklayan sözleri, çevreyi koruma sorumluluğunun dinî temelleri arasındadır. Başkalarına ve canlılara zarar vermemek temel bir ilkedir.
3 Teknolojiyi sorumlulukla kullanmakTeknoloji bilgiye erişimi, sağlığı ve iletişimi kolaylaştırır; bağımlılık, mahremiyet ihlali, yalan haber ve elektronik atık gibi sorunlar da doğurur. Din, teknolojinin kendisinden çok hangi amaçla ve nasıl kullanıldığına bakar. Faydalı olanı almak, zararlı kullanımdan kaçınmak ve başkalarının hakkını gözetmek esastır.
Çözümlü örnek Gereksiz yere açık bırakılan musluklar için “Akan bir nehirden abdest alsan bile suyu israf etme.” anlamındaki hadis hatırlatılabilir. Bu öğüt, kaynak bol olsa bile ölçülü kullanmanın ahlaki bir yükümlülük olduğunu gösterir.
Baykuşun ipucu: Bu ünitede kavramları (emanet, israf, mizan, sorumluluk) bir davranış örneğiyle eşleştirerek yaz; yazılıda gerekçeli açıklama beklenir.
Kaynak Din Kültürü Ve Ahlak Bilgisi 10.Sınıf Ders Kitabı 4. Ünite: Din, Çevre ve Teknoloji
MEB ders kitabı ve öğretim programı temel alınarak PAM Akademi tarafından özgün olarak hazırlandı. Sakarya'nın 16 ilçesindeki öğrencilere ücretsizdir.
10. sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi — diğer temalar
Diğer sınıflar: 9. sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi · 11. sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi
Soruları puanlı çöz, yanlışların tekrar kutusuna düşsün, açık uçlu cevabını cevap anahtarıyla karşılaştır.
Bu kiti etkileşimli çöz OYSS
Yazılı provası: Okulda dijital detoks haftası
Bir lisede öğrenci meclisi “Dijital Detoks Haftası” düzenlemek istiyor. Öğrencilerin ekran süreleri artmış, okuldaki elektronik atık toplama kutusu ise boş kalıyor.
1. Meclisin hazırlayacağı afişe, teknolojinin sorumlu kullanımıyla ilgili din ahlakına dayanan iki ilke yaz ve her birini bir örnekle açıkla. 2 puan
Puanlama anahtarı 2 puan: İki uygun ilke (ölçülülük ve israftan kaçınma, başkasının hakkına ve mahremiyetine saygı, zarar vermeme gibi) yazıp her birini somut bir davranışla açıklamak. 1 puan: Yalnızca bir ilkeyi açıklamak ya da ilkeleri örneksiz yazmak. 0 puan: İlgisiz ya da boş.
2. Elektronik atık kutusunun boş kalmasını emanet bilinci açısından değerlendir ve öğrencileri kutuyu kullanmaya teşvik edecek bir öneri yaz. 2 puan
Puanlama anahtarı 2 puan: Doğanın emanet olduğunu ve elektronik atıkların çevreye zarar verdiğini belirterek uygulanabilir bir öneri (bilgilendirme, sınıflar arası toplama yarışması vb.) sunmak. 1 puan: Yalnızca değerlendirme ya da yalnızca öneri yazmak. 0 puan: Yanlış ya da boş.
Cevabını yazıp cevap anahtarıyla karşılaştırmak için kiti etkileşimli aç.
Alıştırma soruları
Kolay 3 soruDoğanın insana verilmiş bir emanet olması ne anlama gelir?
İnsanın doğayı dilediği gibi tüketebilmesi Doğanın değersiz olması Doğanın yalnızca zenginlere ait olması İnsanın doğayı korumakla sorumlu olması Cevabı göster Doğru cevap: D) İnsanın doğayı korumakla sorumlu olması
Emanet, zarar vermeden korunması ve gözetilmesi gereken şeydir.
Kaynakları gereğinden fazla ve gereksiz tüketmeye ne denir?
Kanaat Sadaka İsraf İktisat Cevabı göster Doğru cevap: C) İsraf
İsraf İslam'da yasaklanmış bir davranıştır; ölçülü olmak öğütlenir.
Kur'an'da evrendeki ölçü ve dengeyi ifade eden kavram hangisidir?
İcma Mizan Tevekkül Hicret Cevabı göster Doğru cevap: B) Mizan
Mizan evrendeki ölçü ve denge anlamına gelir; insandan bu dengeyi bozmaması istenir.
Orta 3 soru“Kıyamet kopuyor olsa bile elinizdeki fidanı dikin.” anlamındaki hadis hangi tutumu öğütler?
Her koşulda doğaya ve hayata katkı vermeyi sürdürmeyi Gelecekle hiç ilgilenmemeyi Ağaç kesmeyi Yalnızca kendini düşünmeyi Cevabı göster Doğru cevap: A) Her koşulda doğaya ve hayata katkı vermeyi sürdürmeyi
Hadis, umudu ve çevreye katkıyı her şartta sürdürmeyi öğütler.
Hangisi teknolojinin din ahlakına uygun kullanımına örnektir?
Başkasının fotoğrafını izinsiz yaymak Doğrulanmamış haberi hızla yaymak Sınavda kopya için telefon kullanmak Bir bilgiyi kaynağını kontrol ettikten sonra paylaşmak Cevabı göster Doğru cevap: D) Bir bilgiyi kaynağını kontrol ettikten sonra paylaşmak
Doğruluk ve başkalarının hakkını gözetmek dijital ortamda da geçerlidir.
Elektronik atıkların gelişigüzel atılması hangi ilkeyle çelişir?
Tevekkül Tövbe Çevreye ve canlılara zarar vermeme sorumluluğu Kanaat Cevabı göster Doğru cevap: C) Çevreye ve canlılara zarar vermeme sorumluluğu
Elektronik atıklar toprağı ve suyu kirleterek canlılara zarar verir.
Zor 3 soruBir öğrenci “Teknoloji dinle çatışır.” diyor. Ünitedeki yaklaşıma göre en doğru cevap hangisidir?
Yalnızca eski araçlar kullanılmalıdır Belirleyici olan teknolojinin kendisi değil, hangi amaçla ve nasıl kullanıldığıdır Bütün teknolojiler yasaktır Teknolojinin ahlakla hiçbir ilgisi yoktur Cevabı göster Doğru cevap: B) Belirleyici olan teknolojinin kendisi değil, hangi amaçla ve nasıl kullanıldığıdır
Din faydalı kullanımı teşvik eder; mahremiyet ihlali ve bağımlılık gibi zararlı kullanımlardan sakındırır.
Suyu bol bir bölgede yaşayan biri “Su bol, israf etsem ne olur?” diyor. Bu görüşün eksikliği nedir?
Kaynağın bol olması israfı meşru kılmaz; ölçülü olmak ahlaki bir yükümlülüktür Görüş tamamen doğrudur Su israfı yalnızca çölde önemlidir İsraf yalnızca parayla ilgilidir Cevabı göster Doğru cevap: A) Kaynağın bol olması israfı meşru kılmaz; ölçülü olmak ahlaki bir yükümlülüktür
İlgili hadis akan nehirde bile israfı yasaklar; kaynaklar herkesin ve gelecek kuşakların hakkıdır.
Bir fabrika kazanç için nehre atık bırakıyor. Din, çevre ve sorumluluk açısından en kapsamlı değerlendirme hangisidir?
Ekonomik kazanç her şeyi meşru kılar Yalnızca fabrika sahibini ilgilendirir Doğaya zarar vermek ahlaki bir sorun değildir Emanete ihanettir, canlılara ve insanlara zarar verir ve kul hakkı ihlalidir; kazanç bunu meşrulaştırmaz Cevabı göster Doğru cevap: D) Emanete ihanettir, canlılara ve insanlara zarar verir ve kul hakkı ihlalidir; kazanç bunu meşrulaştırmaz
Zarar birçok canlıyı ve insanı etkilediği için hem çevre hem kul hakkı boyutu vardır.
