MEB kazanımları DKAB.10.1.1 İslam'da bilgi ve bilginin kaynakları 1. Dönem 1. Yazılı, 1. Dönem 2. Yazılı 1. dönem MEB temaları (3) 1. Ünite: İslam'da Varlık ve Bilgi bu kit 2. Ünite: Allah'ı Tanımak 3. Ünite: İslam'ın Evrensel Mesajları İslam düşüncesinde bilgi kaynakları arasında selim akıl, doğru haber ve salim duyular ele alınır. Kaynakların doğru kullanılması ve haberin güvenilirliğinin araştırılması önemlidir.
1 Üç temel bilgi kaynağıKitap, İslam düşüncesinde nesnel bilgi kaynaklarını sadık haber, selim akıl ve salim duyular olarak sınıflandırır. Sadık haber doğru bilgiyi aktaran haberdir. Kitapta peygamberlerin ilettiği vahiy ile farklı kişilerce güvenilir biçimde aktarılan mütevatir haber bu başlık altında ele alınır. Bir iddianın çok paylaşılması, tek başına güvenilir aktarım koşullarını karşıladığı anlamına gelmez.
2 Akıl ve duyuların farklı işleriSalim duyular, temel işlevleri bozulmamış duyulardır; görme, işitme ve diğer duyular çevreyi algılamamızı sağlar. Selim akıl ise bilgileri karşılaştırma, kavramlar arasında ilişki kurma ve doğruyu yanlıştan ayırmada kullanılır. Bir cismin rengini görmek duyusal gözlemdir; gözlemlerden bir neden-sonuç açıklaması geliştirmek akıl yürütmedir.
3 Bilgiyi sınamakDuyuların sınırları vardır: uzaktaki bir nesne olduğundan küçük görünebilir. Bu nedenle ilk izlenimi tek başına kesin sonuç saymamalıyız. Kitap ayrıca rüya, sezgi ve kişisel tecrübe gibi öznel kaynakları ayırır. Yazılıda verilen örneğin hangi kaynağa dayandığını bulurken, bilgiye nasıl ulaşıldığına bak; yalnız konusuna bakarak karar verme.
Çözümlü örnek Bir olayı görme duyularla, gözlemler arasında çıkarım kurma akılla, güvenilir aktarım yoluyla öğrenme haberle ilişkilendirilebilir.
Baykuşun ipucu: Duyu gözlem toplar, akıl değerlendirir. “Çok kişi paylaştı” ile güvenilirliği araştırılmış haber aynı şey değildir.
Kaynak Din Kültürü Ve Ahlak Bilgisi 10.Sınıf Ders Kitabı 1. Ünite: İslam'da Varlık ve Bilgi · 19–23
MEB ders kitabı ve öğretim programı temel alınarak PAM Akademi tarafından özgün olarak hazırlandı. Sakarya'nın 16 ilçesindeki öğrencilere ücretsizdir.
10. sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi — diğer temalar
Diğer sınıflar: 9. sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi · 11. sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi
Soruları puanlı çöz, yanlışların tekrar kutusuna düşsün, açık uçlu cevabını cevap anahtarıyla karşılaştır.
Bu kiti etkileşimli çöz OYSS
Yazılı provası: “Kesin bilgi” diye paylaşılan haber
Bir mesajlaşma grubunda “Yarın bütün okullar tatil, kesin bilgi!” diye bir mesaj dolaşıyor. Mesajın nereden çıktığı bilinmiyor ama çok kişi paylaşmış.
1. Bu haberin doğruluğunu akıl, duyular ve doğru haber kaynaklarını kullanarak nasıl kontrol edersin? 2 puan
Puanlama anahtarı 2 puan: Resmî kaynaklara (valilik, il milli eğitim müdürlüğü, okul) başvurmayı doğru haber; mesajın tutarlılığını ve kanıtını sorgulamayı akıl kullanımı olarak açıklamak. 1 puan: yalnızca bir kontrol yolu yazmak. 0 puan: yanlış.
2. Hadislerin güvenilirliğini incelerken kullanılan ölçütlerden biri bu durumda nasıl uygulanabilir? 2 puan
Puanlama anahtarı 2 puan: Aktaran kişilerin güvenilirliğinin ve aktarım zincirinin araştırılması ölçütünü, mesajın ilk kaynağının kim olduğunu bulmaya uygulamak. 1 puan: ölçütü yazıp uygulamamak. 0 puan: yanlış.
Cevabını yazıp cevap anahtarıyla karşılaştırmak için kiti etkileşimli aç.
Alıştırma soruları
Kolay 7 soruİslam düşüncesinde ele alınan bilgi kaynakları hangi seçenekte birlikte verilmiştir?
Salim duyular, selim akıl ve doğru haber Yalnızca rüyalar Fal ve tahmin Söylentiler Cevabı göster Doğru cevap: A) Salim duyular, selim akıl ve doğru haber
Ders kitabında bilgi kaynakları olarak salim duyular, selim akıl ve doğru haber ele alınır.
İslam'ın iki temel kaynağı nelerdir?
Kur'an ve sünnet Gazete ve dergi Rüya ve fal Efsane ve masal Cevabı göster Doğru cevap: A) Kur'an ve sünnet
Dinî bilginin temel kaynakları Kur'an ve Hz. Muhammed'in sünnetidir.
Hz. Muhammed'in söz, fiil ve onaylarına ne denir?
İcma Kıyas Tefsir Sünnet Cevabı göster Doğru cevap: D) Sünnet
Sünnet, Kur'an'ın uygulamadaki açıklamasıdır.
“Selim akıl” ne demektir?
Ezber Hayal gücü Sağlıklı ve doğru işleyen akıl Hasta akıl Cevabı göster Doğru cevap: C) Sağlıklı ve doğru işleyen akıl
Selim akıl, doğru düşünebilen sağlıklı akıldır.
“Salim duyular” ne demektir?
Rüyalar Sağlıklı ve kusursuz çalışan duyular Bozuk duyular Altıncı his Cevabı göster Doğru cevap: B) Sağlıklı ve kusursuz çalışan duyular
Sağlıklı duyular doğru bilgi edinmenin araçlarındandır.
Kur'an'ı açıklayan ve yorumlayan ilim dalı hangisidir?
Tefsir Fıkıh Kelam Siyer Cevabı göster Doğru cevap: A) Tefsir
Tefsir ayetlerin anlamını açıklar.
Hz. Muhammed'in hayatını inceleyen ilim hangisidir?
Tefsir Hadis usulü Kelam Siyer Cevabı göster Doğru cevap: D) Siyer
Siyer, Peygamberin hayatını ve dönemini inceler.
Orta 7 soruDuyular ve aklın bilgi edinmedeki rollerini birer örnekle açıkla.
Sonuç çıkarmak: yalnız görme; bakmak: yalnız akıl Duyularla hiçbir bilgi edinilemez. Akıl gözlemlerle hiçbir ilişki kuramaz. Yaprağı görmek: duyu; gözlemleri karşılaştırıp sonuç çıkarmak: akıl Cevabı göster Doğru cevap: D) Yaprağı görmek: duyu; gözlemleri karşılaştırıp sonuç çıkarmak: akıl
Bir yaprağın sarardığını görmek duyularla bilgi edinmeye örnektir. Birden fazla gözlemi karşılaştırıp olası nedenler hakkında sonuç çıkarmak aklın kullanımına örnektir.
Bir haberin çok paylaşılması onun doğru olduğunu kanıtlar mı? Gerekçelendir.
Evet; haberin kaynağı önemsizdir. Hayır; hiçbir haber araştırılamaz. Hayır; kaynak ve dayanaklar kontrol edilmelidir. Evet; çok paylaşım kesin doğruluktur. Cevabı göster Doğru cevap: C) Hayır; kaynak ve dayanaklar kontrol edilmelidir.
Hayır. Paylaşım sayısı bir iddianın doğruluğunu kanıtlamaz. Haberin kaynağı, kanıtları ve güvenilir kaynaklarla tutarlılığı araştırılmalıdır.
Doğru haber (haber-i sadık) için doğru ifade hangisidir?
Rüyada görülen haberdir Doğruluğu güvenilir aktarımla bilinen haberdir Her duyulan haberdir Sosyal medyadaki her paylaşımdır Cevabı göster Doğru cevap: B) Doğruluğu güvenilir aktarımla bilinen haberdir
Doğru haber, güvenilir kişilerin tutarlı aktarımına dayanır.
Hucurat Suresi'nde güvenilmez birinin getirdiği habere karşı önerilen tutum nedir?
Haberin doğruluğunu araştırmak Hemen inanmak Haberi yaymak Haberi yok saymak Cevabı göster Doğru cevap: A) Haberin doğruluğunu araştırmak
Ayet, haberin araştırılmasını ve yanlış bilgiyle kimseye zarar verilmemesini öğütler.
Aklın dini anlamadaki rolü için doğru ifade hangisidir?
Akıl dinde kullanılmaz Akıl vahyin yerine geçer Akıl yalnızca dünya işleri içindir Vahyi anlamak ve yorumlamak için akıl gereklidir Cevabı göster Doğru cevap: D) Vahyi anlamak ve yorumlamak için akıl gereklidir
Dinî sorumluluğun şartlarından biri de akıl sahibi olmaktır.
Hadislerin güvenilirliği incelenirken bakılan temel unsur nedir?
Hadisin ne kadar ünlü olduğu Hadisin hangi dilde yazıldığı Ravilerin güvenilirliği ve aktarım zincirinin sağlamlığı Hadisin uzunluğu Cevabı göster Doğru cevap: C) Ravilerin güvenilirliği ve aktarım zincirinin sağlamlığı
Hadis usulü ilmi, senet ve ravileri titizlikle inceler.
Duyularla elde edilen bilginin sınırına örnek hangisidir?
Sesin duyulması Mikroorganizmaların araç olmadan görülememesi Ateşin yakması Suyun ıslatması Cevabı göster Doğru cevap: B) Mikroorganizmaların araç olmadan görülememesi
Duyuların algı sınırı vardır; mikroskop gibi araçlar bu sınırı genişletir.
Zor 7 soruBir haberin doğru haber sayılabilmesi için en önemli ölçüt hangisidir?
Haberin yalnızca yazılı olması Aktaranların güvenilirliği ve aktarımın tutarlılığı Haberin kaç kez paylaşıldığı Haberin ne kadar şaşırtıcı olduğu Cevabı göster Doğru cevap: B) Aktaranların güvenilirliği ve aktarımın tutarlılığı
Haberin değeri, onu aktaranların güvenilirliği ve aktarım zincirinin tutarlılığıyla ölçülür; yayılma hızı doğruluğu göstermez.
Çok paylaşılan ama kaynağı belirsiz bir haber için İslam'ın bilgi anlayışına uygun tutum hangisidir?
Kaynağı ve dayanakları araştırılmadan doğru kabul edilmemeli ve yayılmamalıdır Çok paylaşıldığı için doğrudur Hemen yayılmalıdır Kaynak önemli değildir Cevabı göster Doğru cevap: A) Kaynağı ve dayanakları araştırılmadan doğru kabul edilmemeli ve yayılmamalıdır
Yayılma hızı doğruluğun ölçüsü değildir.
Akıl, duyular ve doğru haberin birlikte kullanılmasının önemi nedir?
Biri varken diğerlerine gerek yoktur Her zaman birbirleriyle çelişirler Yalnızca duyular yeterlidir Her kaynağın sınırları olduğu için birbirini destekleyerek daha sağlam bilgi oluştururlar Cevabı göster Doğru cevap: D) Her kaynağın sınırları olduğu için birbirini destekleyerek daha sağlam bilgi oluştururlar
Kaynaklar birbirini doğrulayıp eksiklerini tamamlar.
Sünnetin Kur'an'la ilişkisi için doğru ifade hangisidir?
Sünnet Kur'an'ı geçersiz kılar İkisinin ilişkisi yoktur Sünnet Kur'an'ı açıklar ve uygulamasını gösterir Sünnet Kur'an'dan bağımsız yeni bir kitaptır Cevabı göster Doğru cevap: C) Sünnet Kur'an'ı açıklar ve uygulamasını gösterir
Örneğin namazın nasıl kılınacağı sünnetle uygulamalı olarak öğrenilmiştir.
Mütevatir haberin özelliği nedir?
Yalnızca rüyada görülmesi Yalan üzerinde birleşmeleri düşünülemeyecek kadar çok kişinin aktarması Tek bir kişinin aktarması Kaynağının bilinmemesi Cevabı göster Doğru cevap: B) Yalan üzerinde birleşmeleri düşünülemeyecek kadar çok kişinin aktarması
Çok sayıda bağımsız aktarım haberin güvenilirliğini en üst düzeye çıkarır.
Bilginin kaynağı ile değeri arasındaki ilişki için doğru ifade hangisidir?
Güvenilir kaynaklardan ve sağlam yöntemlerle elde edilen bilgi daha değerlidir Her kaynaktaki bilgi eşittir Kaynak bilginin değerini etkilemez En yeni bilgi her zaman doğrudur Cevabı göster Doğru cevap: A) Güvenilir kaynaklardan ve sağlam yöntemlerle elde edilen bilgi daha değerlidir
Bilginin değeri, nereden ve nasıl elde edildiğiyle doğrudan ilgilidir.
İçtihat nedir?
Kur'an'ı ezbere okumak Bilgiyi gizlemek Hakkında açık hüküm bulunmayan konularda uzmanın kaynaklardan hüküm çıkarma çabası Ezberlemek Cevabı göster Doğru cevap: C) Hakkında açık hüküm bulunmayan konularda uzmanın kaynaklardan hüküm çıkarma çabası
İçtihat, aklın dinî kaynaklarla birlikte kullanılmasına örnektir.
