İslam'a göre âlem Allah tarafından yaratılmıştır ve O'nun koyduğu yasalarla (sünnetullah) düzenli işler. Kâinattaki düzen, insan için Allah'ın varlığını ve kudretini gösteren işaretlerdir. İsra Suresi 36. ayet bilgisiz yargıya varmamayı, Mülk Suresi 23. ayet ise bilgi araçlarını şükürle kullanmayı öğütler.
1Allah-âlem ilişkisi
Kur'an'a göre her şeyi yaratan, yaşatan ve düzenleyen Allah'tır. Âlemde gözlemlenen düzenlilikler (gece-gündüz, mevsimler, doğa yasaları) sünnetullah olarak adlandırılır. Bu yasaların değişmezliği bilimsel araştırmayı mümkün kılar.
2Âlemi anlamak ve sorumluluk
Kur'an insanı göklere, yere ve kendi yaratılışına bakıp düşünmeye çağırır. Âlem insanın hizmetine verilmiş bir emanettir; insan onu tanımakla ve korumakla sorumludur.
3İsra 36 ve Mülk 23
İsra 36: Bilgi sahibi olmadan bir şeyin peşine düşmemek; kulak, göz ve kalbin bundan sorumlu olması. Mülk 23: “De ki: Sizi yaratan, size kulaklar, gözler ve gönüller veren O'dur. Ne kadar az şükrediyorsunuz!” İki ayet de duyular ve akıl gibi bilgi araçlarını sorumlulukla kullanmayı öğütler.
Çözümlü örnek
İsra Suresi 36. ayette “Hakkında bilgin olmayan şeyin ardına düşme. Çünkü kulak, göz ve kalp, bunların hepsi ondan sorumludur.” buyrulur. Bu ayet, doğrulanmamış bir haberi paylaşmadan önce araştırmayı ve bilgi araçlarımızı sorumlulukla kullanmayı öğütler.
Baykuşun ipucu: Ayet sorularında anahtar kavramı eşleştir: İsra 36 – bilgi sorumluluğu, Mülk 23 – bilgi araçları ve şükür.
