MEB kazanımları KİM.9.1.1 Kimyanın günlük hayata katkısı 1. Dönem 1. Yazılı KİM.9.1.2 Kimyasal maddelerin kullanımından doğan sorunlar 1. Dönem 1. Yazılı 1. dönem MEB temaları (2) 1. Tema: Etkileşim bu kit 2. Tema: Çeşitlilik Kimya maddelerin yapısını, özelliklerini ve dönüşümlerini inceler. Su arıtma, malzeme üretimi ve gıdaların korunması kimyanın günlük kullanım alanlarındandır.
1 Maddeyi ve dönüşümünü inceleKimya, maddelerin yapısını, özelliklerini ve değişimlerini araştırır. Günlük bir ürüne bakarken hangi maddelerden oluştuğunu ve neden o maddelerin seçildiğini sorabilirsin. Camın, metalin veya plastiğin farklı özellikleri kullanım alanlarını etkiler.
2 Günlük hayatla bağ kurSu arıtma, ilaç geliştirme, gıdaların korunması ve yeni malzeme üretimi kimyasal bilgiden yararlanır. Örneğin bir ambalajın nem ve gaz geçirme özellikleri gıdanın korunmasında rol oynar. Yalnız ürün adı saymak yerine kimyanın o ürüne nasıl katkı sunduğunu açıkla.
3 Faydayı kullanım koşullarıyla düşünBir maddenin yararı, miktarı ve kullanım biçimiyle birlikte değerlendirilir. “Kimyasal” sözcüğü tek başına zararlı anlamına gelmez. Kimyasal ürünlerde etiket ve güvenlik talimatları önemlidir. Malzeme geliştirme örneğinde hedeflenen özelliği, örneğin korozyona dayanıklılığı, madde yapısıyla ilişkilendir.
Çözümlü örnek İçme suyunun arıtılmasında kirleticilerin belirlenmesi ve uygun ayırma yöntemlerinin seçilmesi kimyasal bilgi gerektirir.
Baykuşun ipucu: Önce sorunun verdiği koşulları belirle. Sonucu seçtikten sonra doğru seçeneğin gerekçesini kendi cümlelerinle açıklamayı dene.
Kaynak Kimya 9.Sınıf Ders Kitabı 1. Tema: Etkileşim · s. 18–25
MEB ders kitabı ve öğretim programı temel alınarak PAM Akademi tarafından özgün olarak hazırlandı. Sakarya'nın 16 ilçesindeki öğrencilere ücretsizdir.
9. sınıf Kimya — diğer temalar
Diğer sınıflar: 10. sınıf Kimya · 11. sınıf Kimya
Soruları puanlı çöz, yanlışların tekrar kutusuna düşsün, açık uçlu cevabını cevap anahtarıyla karşılaştır.
Bu kiti etkileşimli çöz OYSS
Yazılı provası: Mutfaktaki temizlik ürünleri
Bir öğrenci banyoyu temizlerken çamaşır suyu ile tuz ruhunu karıştırarak “daha güçlü” bir temizleyici yapmak istiyor. Ürünlerin etiketlerinde tehlike simgeleri bulunuyor.
1. Öğrencinin bu davranışı neden tehlikelidir? Güvenlik için uyması gereken iki kural yaz. 2 puan
Puanlama anahtarı 2 puan: Karışımın zehirli gaz (klor) açığa çıkarabileceğini belirtip iki uygun kural yazmak (ürünleri karıştırmamak, etiketi okumak, ortamı havalandırmak, eldiven kullanmak, çocuklardan uzak tutmak vb.). 1 puan: tehlikeyi açıklayıp tek kural yazmak ya da yalnızca iki kural yazmak. 0 puan: yanlış.
2. Bu ürünlerin etiketinde bulunabilecek bir tehlike simgesini ve anlamını açıkla. 2 puan
Puanlama anahtarı 2 puan: Uygun bir simge (aşındırıcı, tahriş edici/zararlı, çevreye zararlı vb.) ve anlamını doğru açıklamak. 1 puan: simgeyi adlandırıp anlamını eksik açıklamak. 0 puan: yanlış.
Cevabını yazıp cevap anahtarıyla karşılaştırmak için kiti etkileşimli aç.
Alıştırma soruları
Kolay 7 soruAşağıdakilerden hangisi kimyanın inceleme alanına girer?
Bir romanın teması Futbol topunun hızı Ekmeğin pişerken renk değiştirmesi Gezegenlerin yörünge hareketi Cevabı göster Doğru cevap: C) Ekmeğin pişerken renk değiştirmesi
Pişme sırasında yeni maddeler oluşur ve renk değişir; bu bir madde dönüşümüdür ve kimyanın konusudur.
Kimya neyi inceler?
Gök cisimlerinin hareketlerini Toplumların tarihini Maddenin yapısını, özelliklerini ve dönüşümlerini Yalnızca canlıların davranışlarını Cevabı göster Doğru cevap: C) Maddenin yapısını, özelliklerini ve dönüşümlerini
Kimya maddeyi ve maddenin uğradığı değişimleri inceleyen bilimdir.
Hangisi kimyanın günlük yaşama katkısıdır?
Futbol kurallarının belirlenmesi Temizlik maddelerinin üretimi Gezegen yörüngelerinin hesaplanması Şiir yazımı Cevabı göster Doğru cevap: B) Temizlik maddelerinin üretimi
Sabun ve deterjanlar kimyasal süreçlerle üretilir.
Laboratuvarda koruyucu gözlük takmanın amacı nedir?
Gözleri kimyasal sıçramalara karşı korumak Daha iyi görmek Moda olduğu için Isıyı ölçmek Cevabı göster Doğru cevap: A) Gözleri kimyasal sıçramalara karşı korumak
Laboratuvar güvenliğinin temel kuralıdır.
Simya ile modern kimya arasındaki temel fark nedir?
Simya deneysel yöntem kullanır, kimya kullanmaz İkisi aynıdır Kimya yalnızca altın üretir Modern kimya deneye ve sistematik bilgiye dayanır Cevabı göster Doğru cevap: D) Modern kimya deneye ve sistematik bilgiye dayanır
Simya daha çok deneme-yanılma ve gizemciliğe dayanıyordu; kimya bilimsel yöntem kullanır.
Hangisi kimyayla doğrudan ilişkili bir meslektir?
Tarih öğretmeni Trafik polisi İlaç kimyacısı Pilot Cevabı göster Doğru cevap: C) İlaç kimyacısı
İlaç geliştirme, maddelerin yapısını ve etkisini bilmeyi gerektirir.
Bilinmeyen bir kimyasalın kokusunu anlamak gerekirse ne yapılmalıdır?
Isıtılıp koklanmalı Doğrudan koklanmamalı, gerekirse elle hava yelpazelenmeli Kabın ağzına burnu yaklaştırıp derin koklamalı Tadına bakılmalı Cevabı göster Doğru cevap: B) Doğrudan koklanmamalı, gerekirse elle hava yelpazelenmeli
Zehirli buharlar solunabilir; laboratuvarda tat ve doğrudan koku denemesi yapılmaz.
Orta 7 soruKimyanın günlük yaşama iki katkısını örnek ve gerekçesiyle açıkla.
Yalnız tarihî belgeleri sınıflandırma Su arıtmayla kirleticileri ayırma; ambalajla gıdayı koruma Sadece gezegenlerin yörüngesini hesaplama Yalnız dil bilgisi kurallarını inceleme Cevabı göster Doğru cevap: B) Su arıtmayla kirleticileri ayırma; ambalajla gıdayı koruma
Kimya, içme suyundaki kirleticilerin belirlenmesine ve uygun yöntemlerle uzaklaştırılmasına yardım eder. Ayrıca gıda ambalajlarının geliştirilmesiyle gıdaların dış etkenlerden korunmasına katkı sağlar.
Paslanmaya dayanıklı malzeme geliştirmek neden kimyanın araştırma alanına girer?
Paslanma kimyasal değişimdir; madde özellikleri dayanıklılığı etkiler. Paslanmada maddenin özellikleri hiç değişmez. Kimya malzemelerle ilgilenmez. Dayanıklılık yalnız cismin adıyla belirlenir. Cevabı göster Doğru cevap: A) Paslanma kimyasal değişimdir; madde özellikleri dayanıklılığı etkiler.
Paslanma, demirin yeni maddeler oluşturduğu kimyasal bir değişimdir. Maddelerin yapısını ve tepkime özelliklerini incelemek, paslanmaya dayanıklı malzemeler geliştirmeye yardımcı olur.
Gıdalarda koruyucu kullanılmasının kimyasal amacı nedir?
Gıdanın rengini değiştirmek Gıdayı ağırlaştırmak Kalorisini sıfırlamak Bozulmaya yol açan tepkimeleri ve mikrobiyal çoğalmayı yavaşlatmak Cevabı göster Doğru cevap: D) Bozulmaya yol açan tepkimeleri ve mikrobiyal çoğalmayı yavaşlatmak
Koruyucular oksidasyon ve mikroorganizma kaynaklı bozulmayı geciktirir.
Plastik (polimer) teknolojisi kimyanın hangi alana katkısına örnektir?
Edebiyat Coğrafya Malzeme üretimi Astronomi Cevabı göster Doğru cevap: C) Malzeme üretimi
Polimer kimyası yeni malzemeler geliştirir.
Gübre üretimi kimyanın hangi alana katkısına örnektir?
Spor hakemliği Tarım ve gıda üretimi Müzik Hukuk Cevabı göster Doğru cevap: B) Tarım ve gıda üretimi
Azotlu ve fosforlu gübreler tarımsal verimi artırır.
Şişe üzerindeki alev işaretli tehlike simgesi ne anlatır?
Madde yanıcıdır Madde zehirsizdir Madde besindir Madde soğuktur Cevabı göster Doğru cevap: A) Madde yanıcıdır
Tehlike simgeleri maddenin güvenli kullanımı için uyarı verir.
Laboratuvarda asit seyreltilirken doğru işlem hangisidir?
Su asidin üzerine hızla dökülür Asit kaynatılır Asit ve su ağızda karıştırılır Asit suya yavaş yavaş eklenir Cevabı göster Doğru cevap: D) Asit suya yavaş yavaş eklenir
Suyu aside eklemek ani ısınma ve sıçramaya yol açabilir; kural “asit suya”dır.
Zor 7 soruAşağıdaki çalışmalardan hangisi doğrudan kimyanın değil, başka bir bilimin ana konusudur?
Suyun arıtılmasında kullanılacak maddeleri seçmek Paslanmayı geciktiren kaplama geliştirmek Gıdalardaki koruyucuların etkisini incelemek Bir arabanın fren mesafesini hız ve sürtünmeye göre hesaplamak Cevabı göster Doğru cevap: D) Bir arabanın fren mesafesini hız ve sürtünmeye göre hesaplamak
Fren mesafesi hareket ve kuvvetle ilgilidir; fiziğin (mekanik) konusudur. Diğerleri maddenin yapısı ve dönüşümüyle ilgilidir.
İçme suyunda kirlilik şüphesi olan bir köyde kimyanın katkısını gösteren doğru sıra hangisidir?
Yalnızca suyun rengine bakmak Kirliliği görmezden gelmek Numune alma → analiz → kirleticiyi belirleme → uygun arıtma seçme Suyu hemen kaynatıp içmek Cevabı göster Doğru cevap: C) Numune alma → analiz → kirleticiyi belirleme → uygun arıtma seçme
Kaynatma bazı kirleticileri (ör. ağır metaller) gidermez; önce analiz gerekir.
Hangisi kimyanın çevreye katkısına örnek değildir?
Hava kirliliğinin ölçülmesi Fosil yakıtların denetimsiz yakılması Atık suların arıtılması Doğada çözünebilen plastiklerin geliştirilmesi Cevabı göster Doğru cevap: B) Fosil yakıtların denetimsiz yakılması
Denetimsiz yakma çevreye zarar verir; diğerleri kimyanın çevre koruma uygulamalarıdır.
Evde iki farklı temizlik ürününü karıştırmak isteyen öğrenciye en doğru öneri hangisidir?
Karıştırmamalı; bazı ürünler birlikte zehirli gaz oluşturabilir Daha güçlü temizlik için karıştırmalı Sıcak suyla karıştırınca güvenli olur Kapalı odada denemeli Cevabı göster Doğru cevap: A) Karıştırmamalı; bazı ürünler birlikte zehirli gaz oluşturabilir
Örneğin çamaşır suyu ile asitli temizleyiciler zehirli klor gazı açığa çıkarabilir.
İlaç kimyasının bir ilacı piyasaya sürmeden önce yaptığı temel çalışma nedir?
Yalnızca kutu tasarlamak Fiyat belirlemek Reklam hazırlamak Etkin maddenin yapısını, etkisini ve güvenliğini deneylerle sınamak Cevabı göster Doğru cevap: D) Etkin maddenin yapısını, etkisini ve güvenliğini deneylerle sınamak
İlaçlar uzun deney ve klinik çalışmalardan geçer.
“Doğal olan her madde zararsız, kimyasal olan her madde zararlıdır.” yargısının hatası nedir?
Doğal maddeler kimyasal içermez Kimyasallar yalnızca laboratuvarda bulunur Her madde kimyasaldır; zarar maddenin türüne ve miktarına bağlıdır Yargı tamamen doğrudur Cevabı göster Doğru cevap: C) Her madde kimyasaldır; zarar maddenin türüne ve miktarına bağlıdır
Su da tuz da kimyasaldır; bazı doğal maddeler (ör. bazı mantar zehirleri) çok tehlikelidir.
Leke tutmayan kumaşların nanoteknolojiyle üretilmesi hangi alanın katkısıdır?
Malzeme kimyası (nanokimya) Tarih Biyocoğrafya Akustik Cevabı göster Doğru cevap: A) Malzeme kimyası (nanokimya)
Yüzeyin molekül düzeyinde düzenlenmesi malzeme kimyasının konusudur.
