MEB kazanımları BİY.9.1.1 Biyolojinin önemi ve dönüm noktaları 1. Dönem 1. Yazılı, 1. Dönem 2. Yazılı BİY.9.1.2 Bilimin doğası ve bilimsel araştırma süreçleri 1. Dönem 1. Yazılı, 1. Dönem 2. Yazılı 1. dönem MEB temaları (1) 1. Tema: Yaşam bu kit Deneyde araştırmacının değiştirdiği etken bağımsız; ölçtüğü sonuç bağımlı değişkendir. Diğer koşullar sabit tutulur. Hipotez sınanabilir olmalıdır.
1 Araştırılabilir soru kurBilimsel araştırma gözlemle başlayan bir merakı sınanabilir bir soruya dönüştürür. Hipotez, gözlemlere dayalı ve sınanabilir bir açıklama önerisidir. Hipotezden beklenen bir sonuç yani tahmin çıkarılır; veriler bu beklentiyle karşılaştırılır.
2 Değişkenleri doğru seçBağımsız değişken araştırmacının etkisini incelemek için değiştirdiği etkendir. Bağımlı değişken ölçülen sonuçtur. Gübre deneyi için gübre miktarı bağımsız, bitkinin boy artışı bağımlıdır. Bitki türü, ışık ve sulama gibi diğer etkenlerin uygun biçimde kontrolü gerekir.
3 Veriden sonuca ulaşÖlçümleri düzenli kaydet, grupları aynı ölçütle karşılaştır. Tek bitkiden elde edilen sonuç bütün bitkilere kesin biçimde genellenemez. Tekrarlar ve yeterli örneklem güvenilirliği artırır. Beklentiye uymayan sonuçları gizlemek yerine hipotezi veya deney düzenini yeniden değerlendir.
4 Biyolojinin önemi ve dönüm noktalarıMikroskobun gelişmesiyle Hooke hücreyi adlandırdı, Leeuwenhoek mikroorganizmaları gözledi. Pasteur canlıların kendiliğinden oluşmadığını gösterdi ve aşı çalışmaları yaptı. Mendel kalıtımın temel kurallarını buldu; Fleming penisilini keşfetti. DNA'nın yapısının aydınlatılması (1953) ve İnsan Genom Projesi tıpta, tarımda ve biyoteknolojide yeni dönemler açtı.
Çözümlü örnek Işığın bitki gelişimine etkisini araştırırken ışık süresi değiştirilir, büyüme ölçülür; tür, su ve toprak aynı tutulur.
Baykuşun ipucu: Önce sorunun verdiği koşulları belirle. Sonucu seçtikten sonra doğru seçeneğin gerekçesini kendi cümlelerinle açıklamayı dene.
Kaynak Biyoloji Dersi 9.Sınıf Ders Kitabı 1. Tema: Yaşam · s. 22–29
MEB ders kitabı ve öğretim programı temel alınarak PAM Akademi tarafından özgün olarak hazırlandı. Sakarya'nın 16 ilçesindeki öğrencilere ücretsizdir.
9. sınıf Biyoloji — diğer temalar
Diğer sınıflar: 10. sınıf Biyoloji · 11. sınıf Biyoloji
Soruları puanlı çöz, yanlışların tekrar kutusuna düşsün, açık uçlu cevabını cevap anahtarıyla karşılaştır.
Bu kiti etkileşimli çöz OYSS
Yazılı provası: Müzik ve bitkiler
Elif, internette “müzik dinleyen bitkiler daha hızlı büyür” diye bir iddia okuyor ve bunu okul laboratuvarında denemek istiyor.
1. Elif'in sınayabileceği test edilebilir bir hipotez yaz ve bağımsız ile bağımlı değişkenleri belirt. 2 puan
Puanlama anahtarı 2 puan: Ölçülebilir bir hipotez (örn. “Günde 3 saat müzik dinletilen fasulyeler dört haftada daha fazla boy uzar.”) yazıp bağımsız değişkeni müzik, bağımlı değişkeni boy uzaması olarak belirtmek. 1 puan: hipotezi doğru yazıp değişkenlerden birini yanlış ya da eksik belirtmek. 0 puan: yanlış.
2. Deneyde sabit tutulması gereken iki değişkeni ve kontrol grubunu yaz. 2 puan
Puanlama anahtarı 2 puan: İki uygun sabit değişken (bitki türü, su miktarı, ışık, sıcaklık, toprak vb.) ve müzik dinletilmeyen bir kontrol grubu önermek. 1 puan: ikisinden yalnızca birini doğru yazmak. 0 puan: yanlış.
Cevabını yazıp cevap anahtarıyla karşılaştırmak için kiti etkileşimli aç.
Alıştırma soruları
Kolay 8 soruDeneyde araştırmacının bilerek değiştirdiği etkene ne ad verilir?
Bağımsız değişken Bağımlı değişken Kontrol (sabit) değişkeni Sonuç Cevabı göster Doğru cevap: A) Bağımsız değişken
Araştırmacı bağımsız değişkeni değiştirir, bağımlı değişkendeki etkisini ölçer, diğerlerini sabit tutar.
Bilimsel yöntemde gözlemden sonra genellikle hangi adım gelir?
Problemi belirleme ve hipotez kurma Sonucu yazma Kanun ilan etme Deneyi tekrar etmeden yayımlama Cevabı göster Doğru cevap: A) Problemi belirleme ve hipotez kurma
Gözlem bir soru doğurur; soruya test edilebilir bir açıklama (hipotez) önerilir.
Hipotez nedir?
Kesin doğru kabul edilen kanun Deneyin sonucu Ham gözlem verisi Bir probleme önerilen, test edilebilir geçici açıklama Cevabı göster Doğru cevap: D) Bir probleme önerilen, test edilebilir geçici açıklama
Hipotez deneyle sınanır; desteklenebilir ya da reddedilebilir.
Deneyde ölçülen sonuç hangi değişkendir?
Kontrol değişkeni Sabit Bağımlı değişken Bağımsız değişken Cevabı göster Doğru cevap: C) Bağımlı değişken
Bağımlı değişken, bağımsız değişkene göre değişip değişmediği ölçülen sonuçtur.
Kontrol grubunun amacı nedir?
Bağımsız değişkeni artırmak Deney grubuyla karşılaştırma yapabilmek Deneyi uzatmak Sonucu gizlemek Cevabı göster Doğru cevap: B) Deney grubuyla karşılaştırma yapabilmek
Kontrol grubu, etkinin gerçekten bağımsız değişkenden kaynaklandığını görmeyi sağlar.
Hangisi nicel veridir?
Bitki boyu: 12 cm Yaprak rengi: koyu yeşil Kokusu: hoş Görünüşü: sağlıklı Cevabı göster Doğru cevap: A) Bitki boyu: 12 cm
Nicel veri sayıyla ve birimle ifade edilir.
Bilimsel teori ile kanun arasındaki ilişki için doğru ifade hangisidir?
Teori kanıtlanınca kanun olur İkisi aynıdır Kanun yanlışlanamaz Teori nedenini açıklar, kanun ne olduğunu tanımlar; teori kanuna dönüşmez Cevabı göster Doğru cevap: D) Teori nedenini açıklar, kanun ne olduğunu tanımlar; teori kanuna dönüşmez
Kanun düzenliliği betimler; teori bu düzenliliğin nedenini açıklayan geniş bir modeldir.
Penisilini keşfeden bilim insanı kimdir?
Robert Hooke Alexander Fleming Louis Pasteur Gregor Mendel Cevabı göster Doğru cevap: B) Alexander Fleming
Penisilin ilk antibiyotiktir.
Orta 8 soruGübre miktarının bitki boyuna etkisini araştıran deneyin bağımsız ve bağımlı değişkenlerini yaz.
Bağımsız: boy artışı; bağımlı: gübre miktarı İkisi de bağımlı değişkendir. İkisi de deneyde sabit tutulmalıdır. Bağımsız: gübre miktarı; bağımlı: boy artışı Cevabı göster Doğru cevap: D) Bağımsız: gübre miktarı; bağımlı: boy artışı
Araştırmacının değiştirdiği gübre miktarı bağımsız değişkendir. Ölçülen bitki boyu veya boy artışı bağımlı değişkendir.
Gübre miktarının bitki boyuna etkisini araştıran deneyde bitki türü ve sulama miktarı neden aynı tutulmalıdır?
Sonuçların ölçülmesini önlemek için. Bitki boyunun hiçbir koşulda değişmemesi için. Diğer etkenleri kontrol ederek gübrenin etkisini ayırt etmek için. Her değişkeni aynı anda değiştirmek için. Cevabı göster Doğru cevap: C) Diğer etkenleri kontrol ederek gübrenin etkisini ayırt etmek için.
Bitki türü ve su miktarı büyümeyi etkileyebilir. Bunları sabit tutmak, boydaki değişimin gübre miktarıyla ilişkisini daha güvenilir incelemeyi sağlar.
“Işık şiddeti arttıkça fasulye daha hızlı büyür.” hipotezinde bağımsız değişken hangisidir?
Su miktarı Işık şiddeti Büyüme hızı Fasulye türü Cevabı göster Doğru cevap: B) Işık şiddeti
Araştırmacının değiştirdiği etken ışık şiddetidir.
Aynı deneyi çok sayıda bitkiyle yapmanın amacı nedir?
Sonuçların güvenilirliğini artırmak Deneyi pahalı yapmak Bağımsız değişkeni gizlemek Kontrol grubunu kaldırmak Cevabı göster Doğru cevap: A) Sonuçların güvenilirliğini artırmak
Örnek sayısı arttıkça tesadüfi farkların etkisi azalır.
“Bu bitki güzel kokuyor.” ifadesi nasıl bir veridir?
Nicel veri Hipotez Kanun Nitel ve öznel bir gözlem Cevabı göster Doğru cevap: D) Nitel ve öznel bir gözlem
Ölçülmemiş ve kişiden kişiye değişebilen bir değerlendirmedir.
Hipotez deneyle desteklenmezse ne yapılır?
Deney gizlenir Hipotez yine doğru kabul edilir Hipotez reddedilir ya da yeniden düzenlenir Veriler değiştirilir Cevabı göster Doğru cevap: C) Hipotez reddedilir ya da yeniden düzenlenir
Bilimde veriler hipoteze uydurulmaz; hipotez verilere göre gözden geçirilir.
Hangisi test edilebilir bir hipotezdir?
Doğa güzeldir. Tuzlu suyla sulanan bitkiler daha yavaş büyür. Bitkiler müzikten hoşlanır mı acaba? Bitkiler mutludur. Cevabı göster Doğru cevap: B) Tuzlu suyla sulanan bitkiler daha yavaş büyür.
Ölçülebilir bir değişken (büyüme) ve karşılaştırma içerir.
Mikroskobun icadının biyolojiye en önemli katkısı hangisidir?
Hücrenin ve mikroorganizmaların keşfedilmesi DNA'nın yapısının çözülmesi Aşının bulunması Kalıtım kurallarının bulunması Cevabı göster Doğru cevap: A) Hücrenin ve mikroorganizmaların keşfedilmesi
Gözle görülmeyen canlı dünyası incelenebildi.
Zor 7 soruIşık süresinin bitki büyümesine etkisini inceleyen bir öğrenci bir gruba 12, diğerine 6 saat ışık verdi; ama 12 saatlik gruba daha çok su verdi. Deneyin temel sorunu nedir?
Hipotez sınanabilir değildir. Su miktarı da değiştiği için fark yalnızca ışık süresine bağlanamaz. Bağımlı değişken yanlıştır; boy ölçülmemelidir. İki grup kullanmak hatalıdır. Cevabı göster Doğru cevap: B) Su miktarı da değiştiği için fark yalnızca ışık süresine bağlanamaz.
Aynı anda iki etken değişirse sonucun hangisinden kaynaklandığı ayırt edilemez. Su miktarı kontrol değişkeni olarak sabit tutulmalıydı.
Farklı sıcaklıklarda maya etkinliğini ölçen araştırmacı her kapta farklı miktarda şeker kullanıyor. Sonuçlar için doğru ifade hangisidir?
Şeker kontrol edilmediği için fark yalnızca sıcaklığa bağlanamaz Sonuçlar kesinlikle sıcaklığın etkisini gösterir Bağımlı değişken şekerdir Kontrol grubuna gerek yoktur Cevabı göster Doğru cevap: A) Şeker kontrol edilmediği için fark yalnızca sıcaklığa bağlanamaz
İki etken aynı anda değişince etkileri birbirinden ayrılamaz.
20 bitkiden 10'una yeni gübre verildi, diğer koşullar aynı tutuldu. 4 hafta sonra gübreli grup ortalama 3 cm daha uzun. En bilimsel sonuç hangisidir?
Gübre her bitkide büyümeyi kesin artırır Sonuç tesadüftür, değerlendirilemez Gübre zararlıdır Bu koşullarda gübrenin büyümeyi artırdığı desteklenir; tekrarlarla doğrulanmalıdır Cevabı göster Doğru cevap: D) Bu koşullarda gübrenin büyümeyi artırdığı desteklenir; tekrarlarla doğrulanmalıdır
Bilimsel sonuç deney koşullarıyla sınırlıdır ve tekrarlanabilirlik gerektirir.
Bilimsel bilginin özelliği için hangisi doğrudur?
Kişisel görüşe dayanır Deney gerektirmez Yeni kanıtlarla değişebilir ve gelişebilir Bir kez kanıtlanınca asla değişmez Cevabı göster Doğru cevap: C) Yeni kanıtlarla değişebilir ve gelişebilir
Bilimsel bilgi sınanabilir ve yeni bulgularla güncellenir.
“Kahve içen öğrencilerin notları daha yüksek.” bulgusuna en uygun eleştiri hangisidir?
Not ile kahvenin ilgisi olamaz İlişki nedensellik göstermez; çalışma süresi gibi başka değişkenler etkili olabilir Bulgu kesinlikle doğrudur Kahve notları düşürür Cevabı göster Doğru cevap: B) İlişki nedensellik göstermez; çalışma süresi gibi başka değişkenler etkili olabilir
Gözlemsel ilişki için üçüncü değişkenler (uykusuzluk, ders süresi) kontrol edilmelidir.
Deney sonuçlarının grafiğinde bağımsız değişken genellikle hangi eksende gösterilir?
Yatay (x) eksen Dikey (y) eksen Her iki eksen Grafikte gösterilmez Cevabı göster Doğru cevap: A) Yatay (x) eksen
Bağımsız değişken x ekseninde, bağımlı değişken y ekseninde gösterilir.
Pasteur'ün kuğu boyunlu şişe deneyinde şişenin boynunun kırılması neyi sağlamıştır?
Şişenin süslenmesini Deneyin kısalmasını Havadaki mikroorganizmaların et suyuna ulaşmasını, böylece karşılaştırma yapılmasını Et suyunun soğumasını Cevabı göster Doğru cevap: C) Havadaki mikroorganizmaların et suyuna ulaşmasını, böylece karşılaştırma yapılmasını
Boyun kırılınca et suyu bozuldu; canlıların kendiliğinden oluşmadığı bu karşılaştırmayla gösterildi.
