MEB kazanımları FİZ.11.1.1 Serbest düşmede ivme 1. Dönem 1. Yazılı, 1. Dönem 2. Yazılı FİZ.11.1.2 Serbest düşmeyle ilgili kanıtlar 1. Dönem 1. Yazılı, 1. Dönem 2. Yazılı 1. dönem MEB temaları (2) 1. Ünite: Kuvvet ve Hareket bu kit 2. Ünite: Elektrik ve Manyetizma Hava direnci ihmal edildiğinde serbest düşen cisimlerin ivmesi g’dir ve kütleden bağımsızdır. İlk hız sıfırken hız g × t, düşülen mesafe g × t² / 2 olur.
1 Modelin koşullarını belirleSerbest düşmede cisim yalnız yer çekiminin etkisiyle hareket eder; hava direnci ihmal edilir. Yeryüzüne yakın bölgelerde yer çekimi ivmesi g yaklaşık sabit kabul edilir ve aşağı yönlüdür. Aynı koşullarda bu ivme cismin kütlesine bağlı değildir.
2 Başlangıç hızını kontrol etDurgun bırakılan cisim için v = gt ve düşülen mesafe h = ½gt² kullanılabilir. İlk hız varsa bu özel bağıntılar doğrudan uygulanmaz; başlangıç hızının etkisi de hesaba katılır. Sorudaki g değerini kullan ve zamanı saniye, uzaklığı metre cinsinden yaz.
3 Zamanla değişimi yorumlaDurgun başlayan serbest düşmede hız zamanla doğrusal, düşülen mesafe zamanın karesiyle artar. Süre iki katına çıkarsa hız iki, mesafe dört katına çıkar. Hızın artması ivmenin de arttığı anlamına gelmez: bu modelde ivme sabittir. Yön işaretlerini çözüm boyunca tutarlı kullan.
Çözümlü örnek g = 10 m/s² alınırsa durgun bırakılan cisim 2 saniyede 20 m/s hıza ulaşır ve 20 metre düşer.
Baykuşun ipucu: Önce sorunun verdiği koşulları belirle. Sonucu seçtikten sonra doğru seçeneğin gerekçesini kendi cümlelerinle açıklamayı dene.
Kaynak Fizik Dersi 11.Sınıf Ders Kitabı 1. Ünite: Kuvvet ve Hareket · s. 16–29
MEB ders kitabı ve öğretim programı temel alınarak PAM Akademi tarafından özgün olarak hazırlandı. Sakarya'nın 16 ilçesindeki öğrencilere ücretsizdir.
11. sınıf Fizik — diğer temalar
Diğer sınıflar: 9. sınıf Fizik · 10. sınıf Fizik
Soruları puanlı çöz, yanlışların tekrar kutusuna düşsün, açık uçlu cevabını cevap anahtarıyla karşılaştır.
Bu kiti etkileşimli çöz OYSS
Yazılı provası: Köprüden bırakılan taş
Sakarya Nehri üzerindeki 45 m yüksekliğindeki bir köprüden bir taş serbest bırakılıyor (g = 10 m/s², hava direnci ihmal ediliyor).
1. Taş kaç saniyede suya ulaşır ve suya çarpma hızı kaç m/s'dir? Formülleri ve işlemleri yaz. 2 puan
Puanlama anahtarı 2 puan: h = ½gt² ile 45 = 5t² → t = 3 s ve v = g·t = 30 m/s bulmak. 1 puan: iki sonuçtan yalnızca birini doğru bulmak. 0 puan: yanlış.
2. Aynı anda daha ağır bir taş bırakılsaydı hangisi suya önce ulaşırdı? Hava direnci olsaydı sonuç değişir miydi? 2 puan
Puanlama anahtarı 2 puan: Hava direnci yokken düşme ivmesi kütleden bağımsız olduğu için aynı anda ulaşacaklarını; hava direnci olduğunda şekil ve kütleye bağlı olarak sürelerin farklılaşabileceğini açıklamak. 1 puan: yalnızca ilk kısmı doğru açıklamak. 0 puan: ağır taşın önce düşeceğini söylemek.
Cevabını yazıp cevap anahtarıyla karşılaştırmak için kiti etkileşimli aç.
Alıştırma soruları
Kolay 6 soruHava direnci ihmal edildiğinde serbest düşen bir cismin ivmesi nedir? (g = 10 m/s²)
0 5 m/s² Kütlesine göre değişir 10 m/s² Cevabı göster Doğru cevap: D) 10 m/s²
Serbest düşmede ivme yer çekimi ivmesine eşittir ve kütleden bağımsızdır: g = 10 m/s².
Serbest düşmeye başlayan cismin ilk hızı kaçtır?
10 m/s g Kütlesine bağlıdır 0 Cevabı göster Doğru cevap: D) 0
Serbest düşmede cisim durgun hâlden bırakılır.
Serbest düşen cismin 2. saniyenin sonundaki hızı kaçtır? (g = 10 m/s²)
40 m/s 5 m/s 20 m/s 10 m/s Cevabı göster Doğru cevap: C) 20 m/s
v = g·t = 10·2 = 20 m/s.
Serbest düşen cisim ilk 1 saniyede kaç metre düşer? (g = 10 m/s²)
20 m 5 m 10 m 1 m Cevabı göster Doğru cevap: B) 5 m
h = g·t²/2 = 10·1/2 = 5 m.
Hava direnci yokken tüy ile çekiç aynı yükseklikten aynı anda bırakılırsa ne olur?
Aynı anda yere düşerler Çekiç önce düşer Tüy önce düşer Tüy hiç düşmez Cevabı göster Doğru cevap: A) Aynı anda yere düşerler
Hava direnci yokken düşme ivmesi kütleden bağımsızdır. Bu deney Ay'da yapılmıştır.
Serbest düşmede hız zamanla nasıl değişir?
Sabit kalır Azalır Önce artar sonra azalır Düzgün (doğrusal) artar Cevabı göster Doğru cevap: D) Düzgün (doğrusal) artar
İvme sabit (g) olduğundan hız her saniye 10 m/s artar.
Orta 6 soruHava direnci yokken durgun bırakılan cisim 3 saniyede kaç metre düşer? g = 10 m/s².
90 m 15 m 45 m 30 m Cevabı göster Doğru cevap: C) 45 m
Başlangıç hızı sıfırdır. h = ½gt² = ½ × 10 × 3² = 45 m.
Aynı yükseklikten aynı anda bırakılan 1 kg ve 2 kg cisimler, hava direnci yokken hangisi önce yere ulaşır?
Kütlesi bilinirse hava direnci olmadan süre değişir. Aynı anda; düşme ivmesi kütleden bağımsızdır. 2 kg olan iki kat hızlı düşer. 1 kg olan her zaman önce düşer. Cevabı göster Doğru cevap: B) Aynı anda; düşme ivmesi kütleden bağımsızdır.
Aynı anda ulaşırlar. Hava direnci yokken, aynı konumdaki serbest düşme ivmesi cisimlerin kütlesinden bağımsızdır.
80 m yükseklikten serbest bırakılan cisim kaç saniyede yere düşer? (g = 10 m/s²)
16 s 2 s 4 s 8 s Cevabı göster Doğru cevap: C) 4 s
80 = 5t² → t² = 16 → t = 4 s.
45 m yükseklikten bırakılan cismin yere çarpma hızı kaçtır? (g = 10 m/s²)
15 m/s 90 m/s 30 m/s 45 m/s Cevabı göster Doğru cevap: C) 30 m/s
v² = 2gh = 900 → v = 30 m/s. Ya da t = 3 s, v = 10·3.
Serbest düşen bir cisim 3. saniye içinde kaç metre yol alır? (g = 10 m/s²)
15 m 25 m 45 m 30 m Cevabı göster Doğru cevap: B) 25 m
İlk 3 s'de 45 m, ilk 2 s'de 20 m düşer. 3. saniye içinde 45 − 20 = 25 m.
Serbest düşmede hız–zaman grafiğinin eğimi neyi verir?
Yer çekimi ivmesini (g) Yer değiştirmeyi Kütleyi Sıfırı Cevabı göster Doğru cevap: A) Yer çekimi ivmesini (g)
Hız–zaman grafiğinin eğimi ivmedir; serbest düşmede bu g'dir.
Zor 6 soruDurgun bırakılan bir cisim yere 4 s'de çarpıyor (g = 10 m/s², hava direnci yok). Son 1 saniyede kaç metre düşmüştür?
35 m 80 m 45 m 40 m Cevabı göster Doğru cevap: A) 35 m
4 s'de h = ½·10·4² = 80 m; ilk 3 s'de ½·10·3² = 45 m. Son saniyede 80 − 45 = 35 m düşer.
Biri 20 m, diğeri 80 m yükseklikten aynı anda bırakılan iki cismin yere düşme süreleri oranı (t₁/t₂) kaçtır?
1/4 2 1/√2 1/2 Cevabı göster Doğru cevap: D) 1/2
t = √(2h/g); süre yüksekliğin karekökü ile orantılıdır: √(20/80) = 1/2.
Bir cisim bırakıldıktan 1 s sonra aynı noktadan ikinci cisim bırakılıyor. İlk cisim bırakıldıktan 3 s sonra aralarındaki uzaklık kaçtır? (g = 10 m/s²)
10 m 45 m 25 m 5 m Cevabı göster Doğru cevap: C) 25 m
İlk cisim 3 s'de 45 m, ikinci cisim 2 s'de 20 m düşmüştür: 45 − 20 = 25 m.
Kuyuya bırakılan taş 2 s sonra suya çarpıyor. Su yüzeyinin derinliği ve çarpma hızı nedir? (g = 10 m/s², ses ihmal)
10 m ve 20 m/s 20 m ve 20 m/s 40 m ve 20 m/s 20 m ve 10 m/s Cevabı göster Doğru cevap: B) 20 m ve 20 m/s
h = 5·2² = 20 m; v = 10·2 = 20 m/s.
Paraşütçünün bir süre sonra sabit hızla düşmesinin nedeni nedir?
Hava direnci ağırlığa eşitlenir ve net kuvvet sıfır olur Yer çekimi ortadan kalkar Kütlesi azalır İvmesi artar Cevabı göster Doğru cevap: A) Hava direnci ağırlığa eşitlenir ve net kuvvet sıfır olur
Net kuvvet sıfır olunca ivme sıfır olur; bu hıza limit hız denir.
Ay'da g ≈ 1,6 m/s²'dir. Aynı cisim aynı yükseklikten Ay'da bırakılırsa Dünya'ya göre nasıl düşer?
Daha kısa sürede Aynı sürede Hiç düşmez Daha uzun sürede ve daha küçük hızla Cevabı göster Doğru cevap: D) Daha uzun sürede ve daha küçük hızla
g küçüldükçe t = √(2h/g) büyür, çarpma hızı v = √(2gh) küçülür.
