MEB kazanımları DKAB.11.1.2 Akıl, irade ve sorumluluk sahibi bir varlık olarak insan 1. Dönem 1. Yazılı, 1. Dönem 2. Yazılı 1. dönem MEB temaları (3) 1. Ünite: Kader, İrade ve Sorumluluk bu kit 2. Ünite: Din, Felsefe, Bilim ve Sanat 3. Ünite: İslam Medeniyeti ve Gönül Coğrafyamız İnsan, akıl ve iradesiyle yaptığı tercihlerden sorumludur. Sorumluluğu değerlendirirken kişinin seçme imkânı, bilgisi ve kontrolü dikkate alınır.
1 Akıl ve iradeyi ayırAkıl, davranışların olası sonuçlarını kavramayı ve doğru ile yanlışı değerlendirmeyi sağlar. İrade ise kişinin seçenekler arasından tercih yapmasıyla ilişkilidir. Bir öğrenci çalışmanın yararını aklıyla değerlendirebilir; çalışma saatini uygulamaya karar verdiğinde iradesini kullanır. Bu iki kavram birbirini tamamlar ancak aynı anlama gelmez.
2 Özgürlük sorumlulukla birliktedirDers kitabı insanın yaptığı tercihlerde özgür olduğu ölçüde sorumluluk taşıdığını vurgular. Özgürlük, başkalarına zarar verme veya bütün kuralları yok sayma hakkı değildir. Bir davranışı değerlendirirken kişinin bilgisi, seçme imkânı ve kontrolü dikkate alınır. Kontrol dışı bir olay ile bilinçli tercih sonucu yapılan davranışı aynı biçimde değerlendirmemeliyiz.
3 Günlük yaşamda ilişki kurKitabın İslamî açıklamasında kader inancı insanın çabasını ve seçimlerinden doğan sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Yazılıya hazırlanmak için plan yapmak, tekrar etmek ve yardım istemek öğrencinin tercih edebileceği davranışlardır. Sonucun bütün etkenleri kişinin kontrolünde olmasa da bu, kendi davranışları için sorumluluk taşımadığı anlamına gelmez. Kavramları bir örnek olayın içinde birlikte kullanarak çalış.
Çözümlü örnek Öğrencinin çalışmayı planlaması kendi tercihidir; sınav günündeki hava durumunu seçemez. Kontrol edebildiği davranışlar ile dış koşullar ayrılır.
Baykuşun ipucu: “Sonucu tamamen kontrol edemem” ifadesinden “Hiç çaba göstermem gerekmez” sonucu çıkarılamaz.
Kaynak Din Kültürü Ve Ahlak Bilgisi 11.Sınıf Ders Kitabı 1. Ünite: Kader, İrade ve Sorumluluk · 28–32
MEB ders kitabı ve öğretim programı temel alınarak PAM Akademi tarafından özgün olarak hazırlandı. Sakarya'nın 16 ilçesindeki öğrencilere ücretsizdir.
11. sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi — diğer temalar
Diğer sınıflar: 9. sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi · 10. sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi
Soruları puanlı çöz, yanlışların tekrar kutusuna düşsün, açık uçlu cevabını cevap anahtarıyla karşılaştır.
Bu kiti etkileşimli çöz OYSS
Yazılı provası: “Kaderimde yazılı”
Bir öğrenci “Ders çalışsam da çalışmasam da sonuç zaten kaderimde yazılı.” diyerek sınavlara hazırlanmıyor.
1. Öğrencinin düşüncesini irade ve kader ilişkisi açısından değerlendir. 2 puan
Puanlama anahtarı 2 puan: Kader inancının insanın iradesini ortadan kaldırmadığını, insanın seçimlerinden ve çabasından sorumlu olduğunu açıklamak. 1 puan: düşüncenin yanlış olduğunu söyleyip gerekçeyi eksik vermek. 0 puan: düşünceyi doğru kabul etmek.
2. Tevekkülün doğru anlamını açıkla ve bir sınav örneğiyle göster. 2 puan
Puanlama anahtarı 2 puan: Tevekkülün önce gereken tüm çabayı gösterip sonucu Allah'a bırakmak olduğunu açıklayıp uygun bir örnek vermek (düzenli çalışıp sınava girdikten sonra sonucu kabullenmek gibi). 1 puan: yalnızca tanımı ya da yalnızca örneği vermek. 0 puan: yanlış.
Cevabını yazıp cevap anahtarıyla karşılaştırmak için kiti etkileşimli aç.
Alıştırma soruları
Kolay 6 soruİnsanın tercihlerinden sorumlu tutulmasının temel dayanağı nedir?
Zengin olması Yaşının büyük olması Başkalarının onu izlemesi Akıl ve irade sahibi olması Cevabı göster Doğru cevap: D) Akıl ve irade sahibi olması
Akıl doğruyu yanlıştan ayırmayı, irade seçmeyi sağlar. Sorumluluk bu ikisine dayanır.
İnsanın seçme ve karar verme gücüne ne denir?
Kader Kaza Tevekkül İrade Cevabı göster Doğru cevap: D) İrade
İrade, insanın tercih yapabilme gücüdür.
Dinî sorumluluğun ön koşullarından biri hangisidir?
Ünlü olmak Uzun boylu olmak Akıl sağlığının yerinde olması Zengin olmak Cevabı göster Doğru cevap: C) Akıl sağlığının yerinde olması
Akıl ve ergenlik, sorumluluğun temel şartlarıdır.
Tevekkül nedir?
Şansa güvenmek Gerekli tüm çabayı gösterdikten sonra sonucu Allah'a bırakmak Hiç çaba göstermeden beklemek Tembellik Cevabı göster Doğru cevap: B) Gerekli tüm çabayı gösterdikten sonra sonucu Allah'a bırakmak
Tevekkül çabayı dışlamaz; çabadan sonra gelir.
Kişinin kendi davranışlarının sonucunu üstlenmesine ne denir?
Sorumluluk Kader Hayal Gelenek Cevabı göster Doğru cevap: A) Sorumluluk
Sorumluluk, özgür iradeyle yapılan seçimlerin sonucudur.
Akıllı ve ergenlik çağına girmiş, dinî sorumluluğu olan kişiye ne denir?
Mümin Muhacir Mürşit Mükellef Cevabı göster Doğru cevap: D) Mükellef
Mükellef, dinî yükümlülükleri taşıyan kişidir.
Orta 6 soruYazılıya hazırlanırken öğrencinin kontrol edebildiği iki davranış yaz ve sorumlulukla ilişkilendir.
Sınavdaki her dış etkeni tamamen kontrol etmek Hiç çalışmadan sonucu kesinleştirmek Plan yapmak ve tekrar etmek; kişi çaba ve tercihlerinden sorumludur. Diğer öğrencilerin bütün sonuçlarını belirlemek Cevabı göster Doğru cevap: C) Plan yapmak ve tekrar etmek; kişi çaba ve tercihlerinden sorumludur.
Çalışma planı yapmak ve düzenli tekrar etmek öğrencinin tercih edebileceği davranışlardır. Öğrenci bu tercihlerinde gösterdiği çaba ve özeni değerlendirmekten sorumludur.
“Sonuç ne olursa olsun hiç çaba göstermeme gerek yok.” düşüncesini irade ve sorumluluk açısından değerlendir.
Çaba göstermek hiçbir zaman kişinin tercihi değildir. Sonucun tümü kontrol edilemese de kişi çabasından sorumludur. Sonuç belirsizse bütün sorumluluk ortadan kalkar. İrade, hiçbir seçim yapamamak demektir. Cevabı göster Doğru cevap: B) Sonucun tümü kontrol edilemese de kişi çabasından sorumludur.
Çaba gösterip göstermemek kişinin tercih alanındadır. Sınav sonucunun tüm etkenleri kontrol edilemese de kişi kendi çalışma davranışlarından sorumludur.
“Çalışmadan başarı beklemek” hangi kavramın yanlış anlaşılmasına örnektir?
Sorumluluk Emek Tevekkül İrade Cevabı göster Doğru cevap: C) Tevekkül
Gerçek tevekkül önce gereken çabayı göstermeyi gerektirir.
Hangisi bireyin topluma karşı sorumluluğuna örnektir?
Sevdiği yemeği seçmek Uyumak Ortak alanları temiz tutmak Özel günlüğünü yazmak Cevabı göster Doğru cevap: C) Ortak alanları temiz tutmak
Ortak alanlar herkese aittir; korumak toplumsal sorumluluktur.
İradeye bağlı ve iradeye bağlı olmayan davranışları doğru ayıran seçenek hangisidir?
Kalp atışı iradeye bağlıdır Kalp atışı iradesizdir; derse çalışmak iradeye bağlıdır İkisi de iradeye bağlıdır Hiçbiri iradeye bağlı değildir Cevabı göster Doğru cevap: B) Kalp atışı iradesizdir; derse çalışmak iradeye bağlıdır
Sorumluluk yalnızca iradeyle yapılan davranışlar içindir.
Bir öğrencinin arkadaşına yardım edip etmemeye karar vermesi hangi kavramla ilgilidir?
Kişisel irade (cüz'i irade) Kaza Ecel Rızık Cevabı göster Doğru cevap: A) Kişisel irade (cüz'i irade)
İnsan, gücü dâhilindeki seçimlerde iradesini kullanır.
Zor 6 soruAşağıdaki durumların hangisinde kişinin sorumluluğu en azdır?
Elinde olmayan ani bir fırtına nedeniyle okula geç kalması Alarmı kurmayı unutup geç kalması Bilerek ders çalışmayıp düşük not alması Tutmayacağını bile bile söz vermesi Cevabı göster Doğru cevap: A) Elinde olmayan ani bir fırtına nedeniyle okula geç kalması
Sorumluluk, kişinin kontrolü ve seçme imkânıyla orantılıdır. Ani fırtına kişinin kontrolü dışındadır.
“Ne yaparsam yapayım kaderim belli.” diyerek ders çalışmayan öğrencinin yanılgısı nedir?
Doğru düşünmektedir Kader yalnızca zenginleri ilgilendirir Sorumluluk yalnızca yetişkinler içindir Kader insanın iradesini ortadan kaldırmaz; kişi çabasından sorumludur Cevabı göster Doğru cevap: D) Kader insanın iradesini ortadan kaldırmaz; kişi çabasından sorumludur
Kader inancı, insanın seçim ve çaba sorumluluğunu kaldırmaz.
Aynı sınavda başarısız olan iki öğrenciden biri çalışmamış, diğeri sınav günü hastalanmıştır. Sorumluluk nasıl değerlendirilir?
Hiçbiri sorumlu değildir Hastalanan daha sorumludur Çalışmayan tercihinden sorumludur; hastalanan için kontrol dışı bir durum vardır İkisi eşit derecede sorumludur Cevabı göster Doğru cevap: C) Çalışmayan tercihinden sorumludur; hastalanan için kontrol dışı bir durum vardır
Sorumluluk kişinin kontrolü ve tercihleriyle orantılıdır.
Çevreyi kirleten bir kişinin sorumluluğu kimlere karşıdır?
Hiç kimseye Kendine, topluma, diğer canlılara ve Allah'a Yalnızca kendine Yalnızca devlete Cevabı göster Doğru cevap: B) Kendine, topluma, diğer canlılara ve Allah'a
Sorumluluk çok boyutludur; eylemin etkilediği herkesi kapsar.
Grup ödevinde payına düşeni yapmayan öğrenci irade ve sorumluluk açısından nasıl değerlendirilir?
Kendi tercihinin sonucu olarak hem arkadaşlarına hem kendine karşı sorumluluğunu ihmal etmiştir Grup ödevi olduğu için sorumluluğu yoktur Yalnızca öğretmen sorumludur Durum iradeyle ilgili değildir Cevabı göster Doğru cevap: A) Kendi tercihinin sonucu olarak hem arkadaşlarına hem kendine karşı sorumluluğunu ihmal etmiştir
Ortak işlerde her bireyin payına düşen sorumluluk vardır.
“Allah'ın her şeyi bilmesi insanın özgür iradesini ortadan kaldırmaz.” görüşünü destekleyen benzetme hangisidir?
Saatin kendi kendine çalışması Yağmurun yağması Makinenin programlanması Öğretmenin, öğrencisinin sınavı geçeceğini önceden bilmesi öğrenciyi çalışmaya zorlamaz Cevabı göster Doğru cevap: D) Öğretmenin, öğrencisinin sınavı geçeceğini önceden bilmesi öğrenciyi çalışmaya zorlamaz
Bilmek, zorlamak anlamına gelmez; seçim yine öğrenciye aittir.
