Kader, Allah'ın her şeyi ezelî ilmiyle bilmesi ve bir ölçüye göre takdir etmesidir; kaza ise bu takdirin zamanı gelince gerçekleşmesidir. Kader inancı insanın iradesini ortadan kaldırmaz; insan kendi seçimlerinden sorumludur. Bakara Suresi 286. ayet, Allah'ın kimseye gücünün üstünde yük yüklemediğini bildirir.
1Kader ve kaza
Kader, Allah'ın olacak her şeyi bilmesi ve takdir etmesidir; kaza, takdir edilenin gerçekleşmesidir. Allah'ın bilmesi insanı zorlamaz; bir öğretmenin çalışmayan öğrencinin başarısız olacağını önceden bilmesi, öğrencinin başarısızlığının sebebi değildir.
2İrade, sorumluluk ve tevekkül
İnsan akıl ve irade sahibi olduğu için iyi ile kötü arasında seçim yapar ve seçimlerinden sorumludur. Tevekkül, gerekli tüm sebeplere başvurduktan sonra sonucu Allah'a bırakmaktır; çalışmamayı değil, çalışıp güvenmeyi ifade eder.
3Bakara 286
Ayet; sorumluluğun güç ölçüsünde olduğunu, herkesin kendi yaptığından sorumlu tutulduğunu ve insanın unutma ve yanılmalarından dolayı Allah'tan bağışlanma dileyebileceğini bildirir. Ayet, insana umut ve kişisel sorumluluk bilinci kazandırır.
Çözümlü örnek
Bakara Suresi 286. ayette “Allah hiç kimseye gücünün yetmeyeceği bir yükümlülük yüklemez. Herkesin kazandığı iyilik kendi lehine, kötülük de kendi aleyhinedir.” buyrulur. Bu ayet hem sorumluluğun güç ölçüsünde olduğunu hem de insanın yaptıklarının sonucunu kendisinin taşıdığını gösterir.
Baykuşun ipucu: Kader sorularında iki uç görüşten kaçın: “Her şey belli, benim seçimim yok” ve “Her şeyi yalnız ben belirlerim”; İslam insan iradesini ve Allah'ın takdirini birlikte kabul eder.
